پیش از هرگونه اقدام برای مصرف یا قطع مصرف لازم است با عوارض داروی فنوباربیتال آشنا شوید. توجه کنید که این دارو برای افراد دچار اختلالات کلیوی، اختلالات کبدی، اختلالات تنفسی و افرادی که دارای سابقه اعتیاد به مواد مخدر هستند منع مصرف دارد. در حقیقت مصرف این دارو باعث عوارضی همچون افسردگی، اضطراب، اختلالات حافظه، اختلال در تکلم، اختلالات گوارشی، تب و… میشود و ریسک اقدام به خودکشی را افزایش میدهد. همچنین ترک ناگهانی آن میتواند اضطراب، کشیدگی عضلات، اختلالات خواب، ضعف، اختلالات بینایی، تهوع و استفراغ را به همراه داشته باشد و کیفیت زندگی فرد را به طرز وحشتناکی پایین بیاورد. در ادامه این مقاله به معرفی این دارو و عوارض آن خواهیم پرداخت. با ما همراه باشید.
بیشتر بخوانید: عوارض داروی سیتالوپرام
اطلاعات داروی فنوباربیتال
فنوباربیتال (Phenobarbital) یک داروی ضدتشنج و آرامبخش از دسته داروهای باربیتورات است که بهطور گسترده برای کنترل تشنجهای صرعی، رفع اضطراب، و بهبود خواب تجویز میشود. این دارو با اثرگذاری بر سیستم عصبی مرکزی، فعالیتهای مغزی را کاهش داده و به این ترتیب باعث آرامش و کاهش تشنج میشود.
نحوه عملکرد: فنوباربیتال با افزایش اثر گاما آمینوبوتیریک اسید (GABA) در مغز، باعث کاهش فعالیتهای عصبی و کنترل تشنج میشود. این دارو همچنین بر سیستم آنزیمی کبد تأثیر میگذارد و میتواند متابولیسم برخی داروها را تغییر دهد.
اشکال دارویی فنوباربیتال
- قرصهای خوراکی
- شربت (مخصوص کودکان)
- تزریقی (برای موارد اضطراری)
دوز مصرفی:دوز مصرف فنوباربیتال بسته به وضعیت پزشکی بیمار، سن، و واکنش بدن به دارو تعیین میشود. بهطور معمول برای کنترل تشنج در بزرگسالان 60 تا 200 میلیگرم در روز تجویز میشود، اما برای کودکان دوزهای پایینتری استفاده میشود.
کاربردهای فنوباربیتال
- درمان صرع: بهعنوان داروی ضدتشنج برای کنترل صرع، بهویژه در تشنجهای عمومی.
- کاهش اضطراب: برای کنترل اضطراب و تنشهای عصبی در موارد خاص.
- آرامبخش: گاهی بهعنوان آرامبخش در مواقعی که فرد نیاز به خواب آرام دارد، تجویز میشود.
- کاربرد در کودکان: به دلیل اثرات کنترل تشنج، در برخی کودکان مبتلا به صرع تجویز میشود.
بیشتر بخوانید: عوارض سرترالین
عوارض جانبی مصرف داروی فنوباربیتال
عوارض جانبی مصرف فنوباربیتال، داروی ضدتشنج و آرامبخش که اغلب برای درمان صرع، اضطراب، و مشکلات خواب به کار میرود، به دلیل اثرات آن بر سیستم عصبی مرکزی و عملکرد کبد میتواند شامل موارد زیر باشد:
عوارض جانبی رایج
خوابآلودگی و خستگی: این دارو معمولاً باعث خوابآلودگی، گیجی و احساس خستگی میشود
کاهش تمرکز و حافظه: مصرف طولانیمدت میتواند روی تمرکز و حافظه تأثیر منفی بگذارد.
سرگیجه و ناپایداری: برخی افراد دچار سرگیجه یا عدم تعادل میشوند.
تحریکپذیری و تغییرات خلقوخو: ممکن است احساس تحریکپذیری، عصبانیت، یا تغییرات خلقی را تجربه کنند.
عوارض جانبی جدیتر
اختلالات تنفسی: در دوزهای بالا ممکن است باعث تضعیف سیستم تنفسی شود که در افراد با مشکلات ریوی یا مصرف همزمان الکل و سایر داروهای آرامبخش خطرناکتر است.
وابستگی و اعتیاد: فنوباربیتال از دسته داروهای باربیتوراتهاست و مصرف طولانیمدت آن میتواند منجر به وابستگی و اعتیاد شود.
حساسیت پوستی و واکنشهای آلرژیک: گاهی اوقات عوارضی مانند راش پوستی، خارش، و در موارد نادر واکنشهای حساسیتی شدید (آنافیلاکسی) رخ میدهد.
اختلالات کبدی: فنوباربیتال میتواند به کبد فشار وارد کند و بهویژه در مصرف طولانیمدت، خطر اختلالات کبدی را افزایش دهد.
اختلالات خون: مصرف طولانیمدت این دارو میتواند به کمخونی و کاهش پلاکتهای خون منجر شود.
بیشتر بخوانید: عوارض داروی آمیتریپتیلین
تداخل داروی فنوباربیتال
تداخل دارویی فنوباربیتال به مواردی اشاره دارد که این دارو با سایر داروها یا مواد شیمیایی در بدن واکنش نشان میدهد و ممکن است اثرات دارویی را کاهش دهد، افزایش دهد یا باعث بروز عوارض ناخواسته شود. فنوباربیتال، که بهعنوان یک داروی آرامبخش و ضد تشنج به کار میرود، از طریق سیستم آنزیمی کبدی (CYP450) متابولیزه میشود و روی این سیستم نیز تأثیر میگذارد. بنابراین، مصرف همزمان فنوباربیتال با برخی داروها میتواند سرعت متابولیسم آنها را افزایش دهد یا اثرات آنها را کم کند.
کاهش اثر برخی داروهای ضد افسردگی: این دارو میتواند با داروهای ضد افسردگی مانند داروهای SSRI تداخل داشته و سطح آنها را کاهش دهد. مثل سرترالین و فلوکستین نیز ممکن است با فنوباربیتال تداخل داشته باشد و فنوباربیتال باعث افزایش غلظت این داروها میشود.
کاهش اثر داروهای ضد بارداری خوراکی: فنوباربیتال میتواند اثربخشی قرصهای جلوگیری از بارداری را کاهش دهد و خطر بارداری ناخواسته را افزایش دهد.
کاهش اثر برخی از داروهای ضد انعقاد: فنوباربیتال ممکن است اثر داروهای رقیقکننده خون مانند وارفارین را کاهش دهد و خطر لخته شدن خون را افزایش دهد.
تداخل با سایر داروهای ضد تشنج: مصرف همزمان فنوباربیتال با داروهای ضد تشنج دیگر، مانند فنیتوئین، میتواند سطح داروها را در خون تحت تأثیر قرار دهد و نیاز به تنظیم دوز داشته باشد. همچنین درصورتیکه این دارو با داروهای ضدصرعی مانند والپروئیک اسید مصرف شود، اثربخشی داروی ضدصرعی را کاهش میدهد.
افزایش اثر داروهای آرامبخش: فنوباربیتال در صورت مصرف با سایر داروهای آرامبخش یا الکل ممکن است اثرات آرامبخشی قویتری ایجاد کند که میتواند منجر به خوابآلودگی شدید یا تضعیف سیستم تنفسی شود.
تداخل با برخی مکمل ها: همچنین مصرف این دارو میتواند متابولیسم کبدی تبدیل ویتامین D به مادهای غیرفعال را بالا برده و جذب کلسیم را با اختلال مواجه کند. بنابراین در این زمان توصیه میشود که مصرف غذاهای حاوی ویتامین D و همچنین مکملهای ویتامین D و کلسیم افزایش یابد تا اختلال وارده جبران شود.
بیشتر بخوانید:عوارض گاباپنتین
عوارض خطرناک فنوباربیتال
عوارض داروی فنوباربیتال برای افرادی که دچار اختلالات کبدی، اختلالات کلیوی، حملات آسمی یا پورفیری هستند و یا سابقه اعتیاد به مواد مخدر را دارند، شدیدتر است. بنابراین مصرف این دارو برای افرادی که دارای شرایط مذکور هستند، جدا منع میشود و الزامیست که این افراد جهت مصرف داروی فنوباربیتال با پزشک متخصص مشورت نمایند.
همچنین مصرف این دارو بهطور همزمان با نوشیدنیهای الکلی غیرمجاز میتواند عواقب بدی را در پی داشته باشد و سلامت فرد را به شدت به خطر بیندازد.
توجه داشته باشید که مصرف داروی فنوباربیتال میتواند ریسک اقدام به خودکشی را افزایش دهد. چراکه از عوارض این دارو افسردگی، تشویش، بیقراری و اضطراب است.
از طرفی از عوارض داروی فنوباربیتال این است که سطح هوشیاری فرد را کاهش میدهد و همچنین تلاش برای تنفس را پایین میآورد.
بیشتر بخوانید:عوارض ریتالین
اعتیاد به داروی فنوباربیتال
توجه کنید که مصرف خودسرانه و زیادی از حد داروی فنوباربیتال، میتواند باعث اعتیاد شود و فرد را دچار وابستگی جسمی و روحی کند و این از مهمترین عوارض داروی فنوباربیتال است. بنابراین برای مصرف و ترک این دارو حتماً باید با پزشک متخصص مشورت نمایید و بدون صلاحدید ایشان هیچ اقدامی در این مورد نداشته باشید. همچنین لازم است بدانید که مصرف داروی فنوباربیتال میتواند بر نتیجه تست اعتیاد تاثیر بگذارد. بنابراین چنانچه قصد دارید آزمایش اعتیاد بدهید، باید پیش از آن پزشک را مطلع کنید که در حال مصرف داروی فنوباربیتال هستید تا ایشان راهنماییهای لازم را در اختیارتان قرار دهند.
بیشتر بخوانید: عوارض فلوکستین
عوارض قطع ناگهانی مصرف داروی فنوباربیتال
توجه کنید که پس از مصرف طولانیمدت داروی فنوباربیتال به احتمال زیاد از نظر روحی و جسمی نسبتبه این دارو وابستگی پیدا میکنید. بنابراین هیچگاه بهطور خودسرانه و ناگهانی مصرف آن را قطع نکنید. چراکه قطع ناگهانی مصرف داروی فنوباربیتال میتواند عوارضی چون کشیدگی عضلات، استرس و اضطراب، مشکلات خواب، تشنج، سرگیجه، تهوع، استفراغ، ضعف، لرزش بدن و اختلالات بینایی را برایتان به همراه داشته باشد. حتماً در مورد دوز مصرفی این دارو با پزشک مشورت کنید و طبق صلاحدید ایشان روند مصرف فنوباربیتال را پیش ببرید.
بیشتر بخوانید: عوارض داروی والپروات سدیم
نتیجه گیری
در طول این نوشته، بهطور دقیق و جامع به مهمترین عوارض داروی فنوباربیتال پرداختیم و دانستیم که مصرف این دارو میتواند با حس افسردگی، اضطراب، تشویش، گیجی، اختلالات حافظه، اختلالات گوارشی، تهوع و استفراغ و… همراه باشد و همچنین ریسک اقدام به خودکشی را افزایش دهد. همچنین قطع مصرف آن به صورت ناگهانی عوارض و خطرات جدی دارد و هرگونه تصمیم برای مصرف یا قطع مصرف آن باید با صلاحدید پزشک انجام شود.
بادرود وسپاس ازشما آقای دکتر…حدود بیست ساله با مشورت متخصص از فنوباربیتال صد شبی یکی استفاده میکنم ولی علائمی که فرمودید برای من اتفاق نیفتاده معمولن خیلی کم خوابم وقتی قرص رو نمیخورم میخوابم فقط دوساعت…حافظه فوقالعاده قوی دارم البته بیماری صرع ندارم بخاطر ضعفی که داشتم باحرارت وگرمای شدید آفتاب ناتوان میشدم ولی خودم میدونستم وجایی مینشستم نفس عمیق میکشیدم این قرص رو داده بودند استراحت کنم بعداز سه ماه که باز دیدمشون گفتم نمیتونم بخوابم تعجب کرد…آقای دکتر بزرگوار سه سال پیش انقدر پلاکت خونم افت کرده بود که دوهفته بیمارستان بستری بودم به نظر شما با پزشکم برای قطع کردن دارو مشورت کنم؟