درمان افسردگی فصلی

افسردگی‌ای که هر سال در یک فصل مشخص ظاهر می‌شود، به عنوان افسردگی فصلی شناخته می‌شود و معمولاً در پاییز و زمستان شایع‌تر است.

در فصل‌های سرد، میزان تابش نور خورشید کاهش می‌یابد و همین موضوع می‌تواند باعث کمبود ویتامین D در بدن شود. از آنجا که ویتامین D نقش پیش‌ساز برخی هورمون‌های مغز، به ویژه سروتونین را دارد، کاهش آن باعث کاهش سطح سروتونین می‌شود. این کمبود هورمون مغزی یکی از دلایل اصلی بروز علائم افسردگی در افراد است.

برای پیشگیری و کاهش اثرات این نوع افسردگی، توجه به درمان افسردگی فصلی اهمیت بالایی دارد؛ استفاده از نور درمانی، مکمل ویتامین D، ورزش منظم و حفظ سبک زندگی سالم می‌تواند در بهبود خلق و خو و کاهش علائم موثر باشد.

علائم افسردگی فصلی

علائم این نوع افسردگی شبیه افسردگی اساسی است ولی با این تفاوت که در افسردگی فصل به جای کاهش خواب و اشتها فرد دچار پرخوابی و پرخوری می شود. سایر علائم آن عبارتند از :

• احساس غم و ناراحتی دائم
• بی حوصلی
• نداشتن انگیزه
• احساس خستگی مداوم و کاهش انرژی
• عدم تمرکز
• فراموشکاری
• هیچ چیزی باعث خوشحالی و لذت فرد نمی شود .
• احساس بی ارزشی و گناه می کند.
• اعتماد به نفس پایین دارد .
• عدم توانایی در تصمیم گیری
• از دست دادن امید به زندگی
• فکر کردن به مرگ و حتی خودکشی

درمان افسردگی فصلی

افسردگی فصلی(Seasonal Affective Disorder) نوعی افسردگی است که در فصول خاصی از سال ظاهر می‌شود و درمان مناسب می‌تواند کیفیت زندگی بیماران را بهبود دهد.

درمان با دارو

یکی از درمان های افسردگی فصلی مصرف دارو است . همان طور که قبلا اشاره کردیم ، هورمون سرتونین مغز این بیماران کم تولید می شود . به همین دلیل برای این بیماران داروهایی که سرتونین مغز را افزایش می دهد تجویز می شود . داروهایی مانند پروکسیتین ، فلوکسیتین ، سیتولوگرام برای این بیماری مناسب می باشد . قرص بوپروپیون یکی از داروهای مهم برای درمان این افسردگی است. این دارو توسط FTAامریکا تایید شده است . البته این داروها نباید به صورت خودسرانه مصرف شوند و حتما با تجویز و صلاحدید بهترین روانپزشک باید مصرف شود .

روان درمانی

یکی دیگر از روش های درمانی افسردگی فصلی مشاوره و روان درمانی است . روشی به نام CPT یا شناخت درمانی می باشد که بسیاری از بیماران با این روش درمان شده اند و نتایج موفقیت آن بالا گزارش شده است .

نور درمانی

نور درمانی یکی از روش‌های غیر دارویی مؤثر برای درمان افسردگی فصلی است. در این روش، فرد روزانه در معرض نور سفید روشن (معمولاً ۱۰٬۰۰۰ لوکس) قرار می‌گیرد تا کمبود نور طبیعی در فصل‌های کوتاه و تاریک جبران شود. نور درمانی می‌تواند ریتم شبانه‌روزی بدن را تنظیم کند، سطح هورمون سروتونین را افزایش دهد و در نتیجه خلق و خو و انرژی فرد را بهبود ببخشد. استفاده منظم و روزانه این روش به ویژه در صبح، نتایج بهتری ایجاد می‌کند و اغلب به عنوان مکمل درمان دارویی یا روان‌درمانی توصیه می‌شود.

In conclusion, our systematic review and meta-analysis indicate that bright light therapy is a promising first-line non-pharmacological treatment for Seasonal Affective Disorder (SAD), showing significant improvement in mood symptoms compared to placebo. The findings support the use of bright light therapy as an effective and well-tolerated intervention for SAD. However, further large-scale, multicenter randomized controlled trials with long-term follow-up are needed to assess the long-term efficacy and safety of different treatment approaches for SAD.

منبع:https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/

تغذیه بیماران مبتلا به افسردگی فصلی

درواقع تغذیه نقش مهمی در بهبود خلق و خو و کنترل علائم افسردگی فصلی دارد. رعایت یک برنامه غذایی متعادل می‌تواند به افزایش سطح انرژی، تقویت سیستم ایمنی و بهبود عملکرد مغز کمک کند.

مواد مغذی ضروری

• امگا-۳: ماهی‌های چرب مانند سالمون، ساردین و تن حاوی اسیدهای چرب امگا-۳ هستند که به افزایش سطح سروتونین و کاهش علائم افسردگی کمک می‌کنند.
• ویتامین D: کمبود ویتامین D در فصل‌های سرد شایع است و می‌تواند افسردگی را تشدید کند. مصرف ماهی چرب، تخم مرغ و مکمل‌های ویتامین D می‌تواند مفید باشد.
• آنتی‌اکسیدان‌ها و ویتامین‌های گروه B: سبزیجات سبز، میوه‌های رنگی، آجیل و غلات کامل به عملکرد بهتر مغز و کاهش استرس اکسیداتیو کمک می‌کنند.
• پروتئین کافی: مصرف منابع پروتئینی مانند مرغ، تخم مرغ، لبنیات و حبوبات به تولید ناقل‌های عصبی مانند سروتونین و دوپامین کمک می‌کند.

نکات کلیدی تغذیه

• از مصرف زیاد قند و غذاهای فرآوری‌شده پرهیز کنید، زیرا می‌توانند سطح انرژی را ناپایدار کنند و علائم افسردگی را تشدید کنند.
• وعده‌های غذایی منظم داشته باشید و از گرسنگی طولانی مدت خودداری کنید، زیرا کاهش قند خون می‌تواند خلق و خو را تحت تاثیر قرار دهد.
• نوشیدن آب کافی را فراموش نکنید؛ کم‌آبی بدن می‌تواند باعث خستگی و کاهش تمرکز شود.

رعایت این نکات غذایی به عنوان مکمل درمان افسردگی فصلی می‌تواند اثربخشی داروها و روان‌درمانی را افزایش دهد و روند بهبود را سریع‌تر کند.

ورزش و فعالیت بدنی برای کاهش افسردگی فصلی

به طور کلی ورزش منظم یکی از روش‌های مؤثر برای درمان افسردگی فصلی است، زیرا به افزایش سطح سروتونین و اندورفین در مغز کمک می‌کند و خلق و خو را بهبود می‌بخشد.

نوع ورزش:

• پیاده‌روی روزانه یا پیاده‌روی سریع
• دویدن سبک یا نرمش هوازی
• یوگا و تمرینات تنفسی برای کاهش استرس
• ورزش‌های گروهی یا فعالیت‌های سرگرم‌کننده

مدت زمان و تکرار:

• حداقل ۳۰ دقیقه در روز و حداقل ۳ تا ۵ روز در هفته
• حتی جلسات کوتاه ۱۰ تا ۱۵ دقیقه‌ای در طول روز می‌تواند مفید باشد

اثرات ورزش:

• افزایش انرژی و کاهش خستگی
• بهبود کیفیت خواب و ریتم شبانه‌روزی
• کاهش استرس و اضطراب
• بهبود تمرکز و انگیزه

این روش به خصوص وقتی با نور درمانی و رژیم غذایی مناسب همراه شود، می‌تواند اثر چشمگیری بر کاهش علائم افسردگی فصلی داشته باشد.

توصیه هایی برای بیماران  افسردگی فصلی

دکتر ذاکری، متخصص اعصاب و روان، برای بهبود افسردگی فصلی توصیه‌های زیر را ارائه کرده است:

• قرار گرفتن در معرض نور خورشید: هر روز حدود نیم تا یک ساعت در فضای باز و در معرض نور خورشید قرار بگیرید تا تولید ویتامین D و هورمون سروتونین تقویت شود.
• فعالیت بدنی منظم: ورزش روزانه یا پیاده‌روی می‌تواند انرژی بدن را افزایش دهد و به بهبود خلق و خو کمک کند.
• برنامه غذایی سالم: مصرف مواد غذایی حاوی امگا-۳، ویتامین D، ویتامین‌های گروه B و پروتئین کافی برای عملکرد بهتر مغز ضروری است.
• خواب منظم: رعایت ساعت مشخص برای خواب و استراحت کافی می‌تواند علائم افسردگی فصلی را کاهش دهد.
• کاهش مصرف قند و غذاهای فرآوری‌شده: این مواد می‌توانند سطح انرژی را ناپایدار کرده و خلق و خو را تحت تأثیر قرار دهند.
• استفاده از نور درمانی (Light Therapy): در صورت دسترسی، استفاده از دستگاه‌های نور درمانی می‌تواند به تنظیم ریتم شبانه‌روزی و کاهش علائم افسردگی کمک کند.
• فعالیت‌های اجتماعی و سرگرمی: حفظ ارتباط با دوستان و انجام فعالیت‌های مورد علاقه، انگیزه و روحیه فرد را تقویت می‌کند.

این اقدامات ساده و عملی می‌توانند به عنوان مکمل درمان افسردگی فصلی عمل کرده و روند بهبود خلق و خو و کیفیت زندگی را بهبود بخشند.

نتیجه‌گیری

افسردگی فصلی می‌تواند کیفیت زندگی افراد را به طور جدی تحت تأثیر قرار دهد، اما با تشخیص به موقع و درمان مناسب می‌توان علائم آن را کاهش داد. استفاده از داروهای مناسب، روان‌درمانی، تغذیه سالم، ورزش و قرار گرفتن در معرض نور خورشید همگی نقش مهمی در بهبود خلق و خو دارند و می‌توانند روند بهبود را تسریع کنند. رعایت این روش‌ها به همراه توصیه‌های عملی می‌تواند زندگی روزمره بیماران را آسان‌تر و مثبت‌تر کند.

اگر با علائم افسردگی فصلی مواجه هستید، همین امروز با دکتر فرامرز ذاکری، متخصص اعصاب و روان، مشاوره بگیرید تا بهترین راهکار درمانی را متناسب با شرایط خود پیدا کنید.

سوالات متداول

1.داروهای افسردگی فصلی چیست؟

در برخی موارد، داروهای ضدافسردگی مثل SSRIs تجویز می‌شوند که سطح سروتونین مغز را تنظیم می‌کنند.

2. درمان‌های روان‌شناسی چه تأثیری دارند؟

روان‌درمانی شناختی رفتاری (CBT) می‌تواند الگوهای فکری منفی را تغییر دهد و مقابله با افسردگی فصلی را آسان‌تر کند.

3.درمان افسردگی فصلی در خانه چگونه است؟

قرار گرفتن در معرض نور، ورزش منظم، خواب کافی، رژیم سالم و فعالیت‌های لذت‌بخش می‌تواند به کاهش علائم کمک کند.