می دانستید 8 تا 10 درصد کودکان در دنیا دارای اختلال بیش فعالی می باشند ؟ یعنی از هر 10 کودک یک نفر مبتلا به این اختلال می باشد.
در جلوی مغز انسان ماده هورمونی به نام دفامین یا آدرنالین به اندازه کافی ترشح می شود که اگر میزان این ماده در مغز کم ترشح شود اختلالی به نام بیش فعالی ایجاد می کند. بیش فعالی دارای علائمی است که ممکن است در هر انسانی به میزانی وجود داشته باشد اما زمانی این علائم خطرناک می شوند که موجب آسیب به روابط فرد با دیگران شوند. این اختلال مربوط به مشکل در به تکامل رسیدن سیستم عصبی می باشد که ممکن است تا بزرگسالی در فرد باقی بماند. اما معمولا میزان آن در بزرگسالی کاهش می یابد. در کودکان مبتلا به بیش فعالی شاهد واکنش هایی از فرد هستیم که در شرایط ناگهانی پیش می آیند. همچنین معمولا این افراد کار های خطرناکی انجام می دهند بدون اینکه به عواقب آن فکر کنند. با ما در این مقاله همراه باشید تا با علائم و کنترل این اختلال آشنا شوید.
بیش فعالی چیست؟
بیش فعالی که بیشتر در کودکان و طرز برخورد آن ها در زمان های مختلف بروز می نماید، در واقع به تحرک ، واکنش و رفتارهای کودک اشاره دارد که بدون ترس و با علائم خطرناکی همراه هستند.
بیشفعالی در حقیقت یک اختلال است که باعث می شود کودک برای کنترل رفتارهای خود دچار مشکلاتی شود که در نهایت قادر به مدیریت آن ها نباشد. بیش فعالی در پسران بیشتر از دختران دیده می شود و این اختلال مختص کودکان نیست و ممکن است که حتی بزرگسالان نیز به آن مبتلا باشند. در صورت تشخیص این اختلال نیاز است که بررسی های لازم توسط روانپزشک انجام شود. هرچند که بیش فعالی و کم توجهی در بزرگسالان هم بروز می کند، اما نشانه های آن ریشه در کودکی فرد دارد. قطعا اکر به رفتارهای کودک توجه بیشتری داشته باشید، می توانید این اختلال را تشخیص و درمان های لازم را انجام دهید. برای بیشتر افراد، اختلال ADHD بزرگسالان مشکلات بسیار بزرگی ایجاد می کند که می توان آنها را با درمان های مختلف بهبود بخشید. درمان ADHD بزرگسالان با کودکان یکسان است و شامل داروهای محرک یا سایر داروها، مشاوره روانی (روان درمانی) و درمان برای شرایط سلامت روان است که همراه با این اختلال رخ می دهد.
به طور کلی در صورتی که نشانه های بیش فعالی در کودک دیده شود و نادیده گرفته شود، این عدم توجه ممکن است که در نهایت منجر به مشکلاتی در بزرگسالی برای ایشان باشد و نتوانند در روابط اجتماعی و موقعیت های شغلی شان موفق عمل کنند. برای درمان بیشفعالی در کودکان در درجه اول برای تشخیص قطعی از روانپزشک ماهر کمک بگیرید تا یک برنامه درمانی طولانی مدت برای فرزندتان بریزد. در این برنامه درمانی نقش والدین بسیار مهم است چراکه میتوانند به کودکان در یادگیری کنترل رفتارهای خود کمک کنند.
علائم بیش فعالی
معمولا کودکان بیش فعال دقت و توجهی برای انجام تکالیف و وظابف خود ندارند و نمی توانند کارهای روزانه را با بررسی دقیق و توجه کامل انجام دهند، آنها به شدت بازیگوش هستند و برایشان تمرکز کردن به یک موضوع کار ساده ای نیست. همچنین افراد بیش فعالی قرار گرفتن در شرایطی که نیاز به توجه ویژه دارد را دوس ندارند، به همین منظور گوش دادن به سخنرانی، گوش دادن به درس و یا حتی در مکالمات عادی برایشان کسل کننده و دردسرساز می شود. ممکن است این افراد در زمان صحبت دیگران به ایشان گوش ندهند،یا آن را نادیده بگیرند. افراد بیش فعالی علاقه ای به تلاش ذهنی مداوم ندارند و انجام تکالیف در کودکی و یا تهیه گزارش و تکمیل فرم ها در بزرگ سالی برایشان دشوار است. این افراد برای پیروی از دستورات و قوانین هم دچار مشکل هستند.
علائم بیش فعالی در صورتی خطرناک می شوند که مانع داشتن زندگی اجتماعی مناسب برای فرد باشند؛ اختلال بیش فعالی یا عدم تمرکز کودکانی هستند که دارای مشخصاتی به شرح ذیل می باشند:
پر انرژی هستند.
خسته نمی شوند و پر تحرک هستند.
نمی توانند لحظه ای بنشینند و این مشکل را در مدرسه دارند.
عدم تمرکز و توجهی به درس ندارد.
در کلاس درس به معلم گوش نمی دهند و باعث ایجاد سر و صدای زیاد می شوند.
مشکل در ارتباط با سایرین
لجبازی کردن
اختلال در خواب
انواع بیش فعالی
بیش فعالی معمولا دارای سه نوع می باشد:
بیش فعالی بی توجه
در این نوع از اختلال فرد معمولا در هنگام انجام کار ها با کوچکترین اتفاق دچار اختلال می شود و نمی تواند کار خود را به پایان برساند. در این افراد معمولا انجام کار ها طبق برنامه از پیش تعیین شده دشوار بوده و انجام قوانین به شدت موجب آزاذ آن ها می شود.
بیش فعالی تکانشی
در این نوع از بیش فعالی کودک نمی تواند در جای خود بشیند و معمولا زیاد حرف می زند. این افراد به سختی می توانند در صف های نوبت بایستند و همچنین این که صبر کنند تا صحبت دیگران به اتمام برسد تا خودشان صحبت کنند کار سختی است و معمولا میان حرف دیگران صحبت می کنند. این کودکان معمولا در جای خود تکان های زیادی می خورند و نمی توانند بی حرکت باشند بنابراین مشاهده زخم و جراحت در این کودکان بیشتر قابل مشاهده است.
بیش فعالی ترکیبی
در این نوع از بیش فعالی علائم گفته شده در هر دو نوع بالا در فرد وجود دارند و موجب مشکلاتی در زندگی او خواهند شد.
از کجا بفهمیم کودک بیش فعالی دارد؟
بیش فعالی یک اختلال عصبی میباشد که منجر به بروز رفتارهای تکانشی و ناگهانی در کودکان میشود، این کودکان همچنین در تمرکز نسبت به یک موضوع خاص دچار مشکل هستند و نمیتوانند برای مدت طولانی در یک مکان بنشینند.
در ادامه ویژگیهای این کودکان را با جزئيات مورد بررسی قرار میدهیم:
- مشکل در توجه
مشکل در توجه و تمرکز یکی از ویژگیهای اساسی کودک بیش فعال میباشد. در کودکانی که به مدرسه میروند این علائم بدین صورت بروز پیدا مینمایند:
- مشکل در توجه به صحبتهای معلم و یاد گرفتن درسها که منجر به ضعف تحصیلی میشود
- عدم تکمیل یک تکلیف یا بازی
- مشکل در گوش دادن به صحبتهای مربی و معلم و عدم پیروی از دستورالعملها
- عدم توجه به جزئيات و انجام اشتباهات کوچک به صورت مکرر
- عدم تمایل به انجام فعالیتهایی که نیاز به توجه و تمرکز دارند یا کارهایی که خسته کننده و وقت گیر میباشند.
- فراموشی به دلیل عدم تمرکز و توجه
- مشکل در برنامه ریزی و اولویت بندی جهت انجام کارها
- بیقراری
تشخیص این رفتارها تقریباً ساده میباشد، برخی از آنها عبارتند از:
- عدم توانایی برای نشستن به مدت طولانی مخصوصا در یک محیط آرام
- بی قراری در زمان انتظار به عنوان مثال در مطب پزشک یا محیطهای عمومی
- عدم تمایل به نشستن برای انجام فعالیتهایی مانند غذا خوردن
- عدم تمرکز و توجه در هنگام خواندن کتاب یا گوش دادن به قصه
- صبحت کردن با صدای بلند و ایجاد سر و صدای فراوان
- دویدن و بالا رفتن از مکانهای خطرناک
- عدم توجه به یک اسباب بازی و تعویض مداوم اسباب بازیها
- رفتارهای تکانشی
- بی حوصلگی شدید زمانی که در یک جمع یا مهمانی قرار دارند.
- در هنگام بازی با کودکان دیگر نمیتوانند منتظر نوبت خود بمانند و همیشه انتظار دارند که آن ها در صف اول بازی باشند.
- زمانی که دیگران صحبت میکنند نمی توانند منتظر بمانند که نوبت خودشان برسد و میان صحبت دیگران میپرند و صحبت آن ها را قطع میکنند.
- پاسخ دادن سریع به پرسشهایی که هنوز تمام نشده است.
لازم به ذکر است که این رفتارها در کودکان زیر 4 سال کاملاً طبیعی میباشد و نباید این رفتارها در کودک زیر 4 سال را نشانهای از بیش فعالی در نظر گرفت.
- سایر علائم
علائمی که نام بردیم ویژگیهای اصلی یک کودک بیش فعال میباشد اما علائم دیگری نیز وجود دارد که ممکن است بعضی از کودکان بیش فعال آنها را بروز دهند، برخی از این رفتارها عبارتند از:
- عصبانیت و رفتارهای پرخاشگرانه در مقابله با دوستان یا اعضاء خانواده
- بیباکی: این کودکان در بسیاری موارد نمیتوانند خطر پنهان در فعالیتهایی که انجام میدهند را تشخیص دهند بنابراین ممکن است فعالیتهایی انجام دهند که موجب به خطر انداختن جان خود یا دیگران شوند.
- عدم آرامش: زماین که این کودکان عصبانی میشوند آرام کردن آنها با روشهای معمول امکان پذیر نیست و والدین مشکل فراوانی برای آرام کردن آن ها به خصوص در فضاهای عمومی و جمعهای دوستانه دارند.
- انجام رفتارهای پرخاشگرانه نسبت به خود و دیگران
- کم خوابی: با اینکه کودکان نسبت به بزرگسالان به خواب و استراحت بیشتری احتیاج دارند این کودکان بسیار کم میخوابند و انرژی مضاعفی حتی با وجود کم خوابی دارند.
- تعامل اجتماعی ضعیف با هم سن و سالها و بزرگسالان
- مشکل در مرتب کردن وسایل خود و عدم نظم و انظباط
برخی اختلالاتی که میتواند در کنار بیش فعالی در کودکان دیده شود عبارتند از:
- اختلال اضطراب:
برخی از این کودکان ممکن است دچار اختلال اضطراب شوند که این امر منجر به بروز علائم فیزیکی مانند ضربان قلب سریع، تعریق و سرگیجه میشوند.
- اختلال نافرمانی
عدم توجه به صحبتهای والدین و معلمها و بروز رفتارهای مخرب در برخورد با افراد قدرتمندتر از خود از جمله اختلالهایی است که ممکن است کودکان بیش فعال به آن دچار شوند.
- افسردگی
مشکلات خواب و الگوهای خواب نامنظم به همراه عدم برقرار ارتباط صحیح با هم سن و سالها منجر به بروز افسردگی در کودکان بیش فعال میشود.
ویژگیهایی که نام بردیم در کودکان بالای 4 سال مورد بررسی قرار میگیرد و رفتارهای کودکان زیر 4 سال حتی اگر ویژگیهایی که ذکر شد را داشته باشند با توجه به سن او طبیعی در نظر گرفته میشود.
زمانی میتوان کودکی را بیش فعال در نظر گرفت که رفتارهای عنوان شده را به مدت حداقل 6 ماه از خود بروز دهد.
در تشخیص و درمان کودک بیش فعال (به خصوص جهت استفاده از دارو در این گروه از کودکان) باید دقت بیشتری در نظر گرفته شود. در بسیاری از موارد روان شناسان کودک تا زمانی که کودک به مدرسه نرود و رفتار او در مدرسه و گروه دوستان را مورد بررسی قرار ندهند جهت تشخیص صبر مینمایند. بنابراین قبل از اینکه کودک خود را بیش فعال در نظر بگیرید ابتدا با یک روان شناس متخصص در حوزهی کودکان مشورت داشته باشید.
اغلب والدین تصور می کنند هر کودکی که پرتحرک و شلوغ می باشد، بیش فعال است. در صورتی که اینطور نیست؛ مشخصه اصلی این اختلال عدم تمرکز می باشد به صورتی که اختلال در عملکرد کودک ایجاد شود. عملکرد ممکن است ناتوانی در ارتباط با همکلاسان و معلم باشد یا ناتوانی در یادگیری باشد.
در صورت داشتن علائم ذکر شده لازم است به یک روانشناس مراجعه کنید زیرا در برخی از افراد نشانه های بالا می توانند به دلیل اختلالات دیگری مانند افسردگی، اضطراب و … باشند.
برای تشخیص این اختلال لازم است که خانواده و خود کودک به روانشناس برای پی بردن به علائم کمک کنند.
سن تشخیص بیش فعالی
معمولا تشخیص بیش فعالی در سنین کمتر از 7 سالگی برای والدین مشکل است. البته در سن یک سالگی برخی از کودکان بیش فعال را می توان شناسایی کرد. این کودکان زیاد گریه می کنند، به درستی نمی خوابند.
این اختلال در صورتی که در سنین پایین تشخیص داده نشود می تواند تا بزرگسالی ادامه یابد و سبب مشکلاتی در روابط اجتماعی و کاری شود. بیشتر در بزرگسالان این اختلال به صورت بی قراری در طی روز خود را نشان می دهد.
علت بیش فعالی
علت های زیادی را می توان برای این اختلال برشمرد اما مهم ترین علت آن ژنتیک است که 65 تا 50 درصد موارد را تشکیل می دهد. این اختلال ممکن است از خانواده به ارث برسد همچنین ابتلا به اختلالاتی مانند اضطراب و افسردگی و … در خود فرد یا والدین می تواند عامل ابتلا به بیش فعالی شود. بسیاری از افراد تصور می کنند مصرف قند و شکلات و عوامل محیطی می توانند باعث این اختلال شوند این در حالی است که روانشناسان این موضوع را رد می کنند فقط برخی اعتقاد دارند موارد ذکر شده می توانند سبب تشدید بیش فعالی شوند.
سایر علت های این اختلال شامل موارد ذیل می باشد:
- سیگار کشیدن و مصرف مشروبات الکلی مادر در دوران بارداری
- استرس و اضطراب شدید در دوران بارداری
- زایمان زودرس و وزن کم نوزاد
- زندگی در هوای آلوده و سرب دار
- تغذیه نامناسب در دوران بارداری
- مشکلات دوران بارداری از جمله مسمومیت و خونریزی
- بیماری ها و ضربه های شدید مغزی در بعد از بارداری
آیا رفتار والدین در ایجاد بیش فعالی تاثیر دارد؟
برخی افراد تصور می کنند رفتار والدین باعث بروز بیش فعالی می شود در صورتی که صحیح نیست ولی عواملی که توضیح دادیم می تواند در ایجاد این اختلال موثر باشد. ولی والدین می توانند در تشدید یا بهبود این اختلال موثر باشند. به همین دلیل باید والدین آموزش های لازم را دربرخورد با کودکان ببینند. در صورتی که مشکوک به این اختلال در فرزند خود هستید به روانپزشک مراجعه کنید.
مدیریت بیش فعالی
با اینکه دارودرمانی و مراجعه به روانشناس عوامل موثری در کنترل این اختلال هستند، اما ایجاد یک شرایط مناسب برای زندگی نیز می تواند تاثیر داشته باشد. بنابراین رعایت نکات زیر می تواند علائم بیش فعالی را در کودک شما کاهش دهد:
- مصرف غذا های سالم مانند میوه و سبزی ها و مصرف پروتئین های کم چرب
- کلاس های ورزشی همراه با فعالیت زیاد که باعث تخلیه انرژی کودک می شوند.
- به طور محدود و برنامه ریزی شده اجازه تماشای تلوزیون یا وسایل الکترونیکی داشته باشند.
- داشتن برنامه ی خواب درست
درمان بیش فعالی
همان طور که گفتیم این اختلال به دلیل کمبود ماده ای هورمونی در مغز ایجاد می شود درمان اصلی برای نوع متوسط و شدید، دارو می باشد. این دارو را باید روانپزشک باید تجویز کند. البته دارو به تنهایی در حل این مشکل موثر نبوده و لازم است همراه با آن رفتار درمانی هم انجام شود. به همین دلیل مراجعه به بهترین روانشناس و روانپزشک می تواند عاملی مهم در درمان به شمار آید.
نتیجه گیری:
بیش فعالی یکی از مشکلاتی است که در بسیاری از کودکان مشاهده می شود و لازم است در همان کودکی تشخیص و درمان صورت گیرد. در غیر این صورت این اختلال تا بزرگسای همراه فرد بوده و موجب آزار و اذیت او می شود. ما برای رفع این مشکل به شما مراجعه به بهترین روانشناس و روانپزشک تهران را پیشنهاد می کنیم.
مطلبتون جالب بود درمورد سیگار و مشروب. مادرمن سیگار میکشید شیش تا برادر یه خواهر هستیم، یکی از برادر هام دچار بیش فعالی شده
سلام
وقت بخیر
دختر من هفت سالشه مادر تو دوران حاملگی چند لکه خونریزی داشته و الان بچه ام شلوغ کاری زیاد میکنه کم خوابی داره لاغره هرچی هم میخوره چاق نمیشه تو یاد گیریم با زیاد بهش بگی
سلام ببخشید پسر من خیلی حواس پرتی هست واصلا درس یادش نمیمونه حتی چیزهای کوچکی رو خیلی زود فراموش میکنه هوش خوبی داره ولی حواس پرتی وشدید داره درس هایش رو. یادش میره تمرکز هم اصلا ندارد میخواستم بدونم آیا بیش فعالی هست
سلام پسرم محاسبات ریاضی تا چها رقم جمع وتفریق رو ذهنی انجام میده و زبان انگلیسیش خیلی خوبه خیلی هم اجتماعی هست ولی سر کلاس بیقراره و اذیت میکنه شش سال و ده ماهشه
با سلام مطلب مفید بود ، منم در دوران بارداری اضطراب شدید داشتم ک منجر شد ب لک بینی و….. الان پسرم تحت درمان ریسپریدون و ریتالینه که اونا هم متاسفانه فعالیتشو کم نمی کنه