امروزه يکي از مشکلات رايج کودکان و نوجوانان، داشتن استرس و اضطراب مي باشد که در برخي موارد به دغدغه اي جدي براي والدين و خانواده ها تبديل شده است. وجود عوامل مکرر استرس زا در زندگي کودکان و نوجوانان، مي تواند بدن را مستعد بيماري هاي روحي و رواني نموده و اضطراب و را در وجود آن ها نهادينه کند. در صورت عدم درمان اضطراب مي تواند عوامل محيطي و اجتماعي، ژنتيکي و ارثي و برخي عوامل جانبي از جمله تغذيه نامناسب را به همراه داشته باشد که نتيجه آن مي تواند بروز علائمي همچون مشکل در تمرکز، تغييرات رفتاری، پرخاشگری، اعصاب ضعيف، ترس، عادات عصبی، امتناع از رفتن به مدرسه، شب ادراری و … باشد. در برخي موارد، توجه بيشتر والدين و همچنين اقداماتي مانند مراجعه به روانپزشک خوب و برخی اقدامات مانند:حمام کردن به مدت طولانی، تنفس عميق، صحبت کردن و … مي تواند موثر واقع گردد. اما در صورت شدت گرفتن آن بايد از مشاور و بهترین روانپزشک کمک گرفت.
علائم استرس و اضطراب در کودکان و نوجوانان
در کودکان :
- می تواند رفتاری یا عاطفی باشد.
- در تمرکز کردن دچار مشکل شوند.
- از رفتن به مدرسه خودداری کنند.
- در مدرسه مشکلاتی ایجاد کنند.
- کارهایی از قبیل کندن مو یا جوییدن ناخن ها
- منزوی شدن
- ناراحت شدن برای گم کردن چیزهایی که ارزش ندارند.
- ترس از تاریکی و تنهایی
- اعصاب ضعیف، پرخاشگری و عصبانی شدن
- شب ادراری
- کابوس دیدن
- پرخوری و کاهش اشتها
- تب
- اسهال
در نوجوانان:
- بی حوصلگی و خستگی
- تهوع و یبوست
- تپش قلب
- لرزیدن دست و پا
- سرگیجه
- کم شدن اشتها
- گوشه گیر شدن
- عصبانیت های بیجا
- بدبین شدن و قضاوت های نابجا
- بی دقتی و عدم تمرکز
- تغییرات هورمونی مثل تغییر عادت ماهیانه در دخترها
- بی انگیزه بودن و توجه نکردن به ظاهر
علل استرس و اضطراب در کودکان و نوجوانان
- تغییرات بزرگ در زندگی و خانواده : این عامل می تواند دنیای کوچک کودک را خراب کرده و منجر به سردرگمی و اضطراب آن ها شود. ممکن است با به دنیا آمدن خواهر یا برادر جدید، کودک این فکر را در ذهن خود داشته باشد که آیا دیگر پدر و مادر او را دوست نداشته و یا آن بچه جدید را از او بیش تر دوست دارند، که این خود نوعی حسادت است. مرگ در خانواده نیز می تواند سبب غم و اندوه شود و همین مساله می تواند ترس از دست دادن عزیزان را بعد از آن به همراه بیاورد که این خود باعث استرس می شود. در نوجوانان نیز، شرایطی چون اختلافات زناشویی بین پدر و مادر، روابط سست میان سایر اعضای خانواده، از عوامل استرس زا هستند.
- فشارهای آموزشی : فشار تحصیلی در مدرسه برای کودکان و نوجوانانی مثل کنکور برای نوجوانان، ترس از کم گرفتن نمره در امتحان، پاسخ غلط دادن به پرسش ها و … بسیار زیاد بوده و همین امر باعث استرس و اضطراب در آن ها می شود.
- استرس ناشی از تغییرات جسمانی در نوجوانان : یکی از عوامل استرس در نوجوانان، تغییرات احساسی و جسمانی است که زمان بلوغ اتفاق می افتد. نوجوان متوجه اینکه در بدنش چه اتفاقی دارد می افتد، نمی شود و دلیل این تغییرات خود را نمیشناسد. فشار جسمانی بیش از حد نیز نوجوان را خسته و از نظر روحی و روانی دچار استرس میکند.
- بی ثباتی والدین : اختلافات خانوادگی، مشکلات مالی و همچنین هیجان های افراد خانواده به خصوص پدر و مادر، باعث می شود که کودکان و نوجوانان با دیدن چنین مشکلاتی بخواهند کاری انجام داده و به خانواده خود کمک کنند، اما متوجه این موضوع می شوند که نمی توانند کاری بکنند و همین باعث سردرگمی آن ها می شود.
- فعالیت های زیاد و شلوغ : رفتن به کلاس های متعدد، فراگیری چند حرفه به صورت همزمان که تمرکز آن ها را از بین می برد، باعث استرس و فشار زیاد روی کودکان و نوجوانان می گردد. به همین دلیل باید میان فعالیت ها، تایم استراحت برای کودکان وجود داشته باشد.
- روابط احساسی و عاشقانه : در مقطع راهنمایی و دبیرستان (پایه ششم به بعد)، نوجوانان دوست دارند با جنس مخالف ارتباط برقرار کنند که این مساله، فکر و دلمشغولی به همراه می آورد که در این سن بسیار چالشبرانگیز است..
- فوبیا و ترس : کودکان و نوجوانان و حتی بزرگسالان نیز می توانند در مواجهه با حوادث یا مشکلات، دچار ترس شوند. فوبیا می تواند شامل ترس از ارتفاع و پرواز و … باشد.
- وسواس : وسواس در افکار و کارهایی مثل شستن مداوم دست،چک کردن مداوم و… است که کنترل کردن آن ها بسیار دشوار بوده و باعث آزار فرد می شود.
- کم بودن اعتماد و عزت نفس : برخی از کودکان و نوجوانان، همیشه حس می کنند که نمی توانند کاری که به آن ها محول شده است را انجام دهند و یا فکر می کنند قابلیت و ظرفیت انجام آن کار را ندارند. همچنین نوجوانان همیشه پرسش هایی راجع به تغییرات احساسی و جسمانی خود داشته و دچار تردید درباره خودشان می شوند. این ها نیز از عوامل استرس زا هستند.
- رقابت های ناسالم حتی با خواهر و برادرهای خود
کنترل اضطراب کودکان
- رژیم غذایی سالم : مصرف سبزی، میوه، لبنیات و انواع پروتئین ها، توت، شکلات، گوشت بوقلمون و شیر و … . پرهیز و کاهش استفاده از فست فودها و تنقلاتی همچون بستنی، پفک و … .
- صحبت مسالمت آمیز والدین با فرزندان خود : والدین باید به گونه ای رفتار کنند تا فرزندانشان بتوانند از مشکلات و نگرانی هایی که دارند، به راحتی صحبت کنند. والدین نیز باید با دقت به حرف های آن ها گوش کرده تا راه حل های خوبی برای کم کردن و یا از بین بردن استرس به آن ها ارائه دهند.
- انجام کارهای شادی آور : مثل گوش دادن به موزیک، تماشای فیلم و … برای نوجوانان. بازی با فرزندان ، تماشای کارتون مورد علاقه و … برای کودکان.
- داشتن خواب کافی
- انجام فعالیت های ورزشی : مثل پیاده روی، دویدن و یا رفتن به باشگاه ورزشی
- کمک والدین در مثبت اندیشی و دوری از افکار منفی
- کمک گرفتن از یک روانشناس
درمان اضطراب کودکان با نوروفیدبک
یکی از روش های درمان موثر برای کنترل اضطراب و کاهش چشمگیر میزان آن در کودکان استفاده از درمان با نوروفیدبک است. نوروفیدبک با ارتعاشات مشخصی از امواج الکترونیکی کمک می کند که تمرینات خوبی برای عملکرد بهتر مغز ایجاد و به کودکان کمک کند که افکار منفی و اضطرابی را از خود دور کنند. نوروفیدبک عارضه ای برای روند و عملکردهای مغزی ندارد و از این رو روشی ایمن برای کودکان و نوجوانان محسوب می شود .
نوروفیدبک در حقیقت کمک می کند که توانایی های ذهنی فرد به طور مجدد تقویت و در جهت های معینی همراهی شود. این تقویت از طریق تمرین و بازخوردهای مغزی ایجاد شده و به مرور زمان آمادگی لازم برای ایجاد تغییرات را خوادهد داشت. نوروفیدبک کمک می کند که فعالیت مغز بهتر شده و عملکرد آن دقیق تر باشد.
در طول چند جلسه درمان با نوروفیدبک می توان سیستم عصبی مرکزی و مغز را متمرکز نمود و سیستم عصبی را نیز تثبیت کرد. این روند کمک م یکند که فعالیت های مغز برای تغییرات رفتاری آماده باشد و بازخوردهای بهتری را ایجاد نماید. این روند چیزی شبیه به تاثیرات استفاده از کامپیوتر و موبایل و بازخورد صدا و تصاویر آن در افراد است با این تفاوت که امواج الکترومغناطیسی با اهداف مثبت ارتعاش داده می شوند.
شما کاربران گرامی می توانید برای کسب اطلاعات بیشتر درباره بهترین روانکاو در تهران مقاله مورد نظر را مطالعه بفرمایید تا بتوانید به بهترین متخصص اعصاب و روان برای حل مشکلات مروبط به استرس و اضطرابی خود مراجعه کنید.
با تشکر مدیریت سایت دکتر فرامرز ذاکری متخصص اعصاب و روان
سلام و عرض ادب
من کودکی ۸ ساله دارم که به شدت مضطرب است و هنگام خواب این استرس و اضطراب بیشتر میشه و از من میخواد که نخوابم و ترس بسیار زیاد از مرگ و اینکه نکنه من بمیرم را داره و من واقعا نمیدونم با او چه رفتاری داشته باشم بعضی از شب ها اینقدر گریه میکنه تا خوابش میبره . دیگه خسته شدم لطفاً من را راهنمایی بفرمایید . با تشکر
سلام کودکتان در سنی است که روی هر چیزی کنجکاوی می کند. بهتر است تا با عوامل دیگر حواسش را پرت کنید
سلام وقت بخیر
من یه دختر 6 ساله دارم استرس و ترس داره هر زمان بیرون میریم برمگردیم منزل تو پارکینگ میرسیم میگه من استرس دارم ترس رفتن تا دستشویی هم داره نه منزل خودمون خونه های که حیاط داشته باشند و انگشتش تو دهانش میزاره نخان هم میخوره گاهن
لطفا مراجعه بفرمایید
سلام کودک 7سال و نه ماهه کلاس اولی دارم که از ابتدای سال تحصیلی به مدت 4ساعت به مدرسه میرفتن و یک تایم 45 روزه انلاین شدن بعد از این تایم 13روژ تعطیلی عید. مشکل دخترم از 17فروردین شروع شد که به شدت با رفتن مدرسه مخالفت میکرد. به گونه ای که همش با گریه و دعوا و داد ث بیدار تا امروز مدرسه رفته. حتی حاضر نیست در اردو وجشن الف با شرکت کنه. از دم غروب ها مدادم نق نق میکنه که مدرسه نمیرم