درمان پانیک و روش‌های کنترل آن

درمان پانیک به مجموعه‌ای از روش‌ها و تکنیک‌های درمانی اشاره دارد که هدف آن‌ها کمک به افراد در مدیریت و کاهش تعداد و شدت حملات پانیک است. حملات پانیک به دوره‌های ناگهانی و شدید اضطراب و ترس همراه با علائم جسمانی مانند تپش قلب، تعریق، لرزش و احساس خفگی گفته می‌شود. درمان پانیک معمولاً شامل ترکیبی از روان‌درمانی، دارو درمانی و تغییرات در سبک زندگی است.

چرا پانیک نیاز به کنترل و درمان دارد؟

اختلال پانیک در برخی از افراد به صورت حملات مکرر و غیر منتظره ای بروز می کند این حملات با ترس از مرگ و یا ایجاد هراس بیش از اندازه برای فرد مبتلا همراه است. فردی که دچار حمله پانیک می شود تپش قلب بالایی دارد و به راحتی نمی‌تواند نفس بکشد، از طرفی احساس اضطراب و استرس فراوانی دارد که قادر به انجام فعالیت های معمول نیست . در این حالت فرد به شدت عرق می کند و دچار تنگی نفس می شود که قادر به صحبت کردن هم نخواهد بود. ممکن است این احساس را هر فردی در طول زندگی تجربه کند اما تجربه ی مکرر آن حاکی از وجود اختلال پانیک است که نیاز به کنترل و درمان های جدی از جانب روانپزشک و متخصص اعصاب دارد.

حمله پانیک در افرادی که تحت فشارهای روانی قرار دارند بیشتر رخ می دهد، همینطور حملات مکرر پانیک گاها زمانی رخ می دهد که یک شرایط قابل پیش بینی برای فرد تکرار می شود مثلا عبور از عابر پیاده و یا سوار شدن روی یک وسیله بازی در پارک ممکن است فرد را با حمله پانیک همراه سازد. پانیک شاید دلیل وجود برخی بیماری های دیگر مانند افسردگی باشد که در صورت عدم درمان و کنترل بدین شکل ظاهر می شود. این بیماری نیاز به کنترل و انجام روش های درمانی دارد. زیرا زندگی فردی و اجتماعی را تحت تاثیر قرار می‌دهد.

✅ تفاوت حمله پانیک و حمله قلبی

چه زمان باید برای درمان پانیک اقدام کرد؟

بیماری که اختلال پانیک را تجربه می کند، با تنگی نفس ، افزایش ضربان قلب و احساس خفگی همراه است. علائم دیگری مانند لرزش دست ها و یا عرق کردن هم بروز می کند . اگر دوره ی حمله طولانی تر باشد فرد با احساس حالت تهوع و سرگیجه همراه می شود. ترس از مرگ و یا از دست دادن کنترل برای انجام امور هم از علائم حمله پانیک دیگر آن است.

حمله پانیک بی خبر و بدون پیش زمینه در فرد ایجاد می شود ، فرد مبتلا قادر به انجام هیچ فعالیتی نخواهد بود و با اضطراب و استرس فراوانی همراه می شود.علائم و نشانه های پانیک ناگهان ایجاد می شود و ابتدا با یک ترس و دلهره آغاز و در نهایت منجر به تپش قلب و تنگی نفس می شود ، حمله های پانیک معمولا تا 10 دقیقه بعد به اوج خود می رسد. حمله پانیک کوتاه مدت است و معمولا کم تر از یک ساعت به طول می انجامد و معمولا بین 20-30 دقیقه به پایان می رسد اما این دوره کوتاه برای بیماران بسیار ناراحت کننده و غیر قابل تحمل است به طوری که اثرات منفی آن شاید تا چند روز بعد با او همراه باشد. حمله پانیک در هر زمان و مکانی رخ می دهد بنابراین قاعده ای ندارد و ممکن است در یک مهمانی یا در زمان خرید ایجاد شود. شما با مراجعه به روانپزشک محرک های پانیک را شناسایی می کنید اما باز هم ممکن است در زمان ورزش و یا رانندگی دچار حمله شوید. در این زمان فرد باید برای کنترل و درمان آن اقدام کند.

در مراحل درمان پانیک چه مواردی در نظر گرفته می شود؟

همانطور که قبلا ذکر شد فرد در ابتدا به اشتباه گمان می کند که دچار سکته قلبی شده است و می ترسد که بمیرد اما با مراجعه به بهترین روانپزشک و بررسی علائم ایجاد شده در او در می یابد که به پانیک مبتلا شده است. برای پیگیری درمان پانیک، لازم است بدانید این اختلال به چه دلیل ایجاد شده است.

بررسی دلیل مرحله اول درمان پانیک

دانستن نکاتی در این باره که حمله پانیک و چه مجموعه عواملی که منجر به بروز آن می شود، کمک می کند تا بهتر بتوانیم برای رهایی از پانیک اقدام کنیم. اگرچه علت قطعی حمله های پانیک مشخص نیست اما به نظر می رسد مبتلا شدن به این اختلال در برخی موارد ارثی است. هم چنین به نظر می رسد با وقوع تحولات مهم در زندگی فرد مانند فارغ التحصیل شدن، ورود به محل کار جدید، ازدواج و یا فرزند دار شدن ارتباط داشته باشد. تحمل استرس های شدید، مانند مرگ یک دوست یا فامیل نزدیک، طلاق و یا از دست دادن ناگهانی شغل نیز می تواند از دیگر دلایل بروز حمله های پانیک باشد.

🔴 چون مردان فیزیک و جثه قوی تری نسبت به خانم ها دارند در نتیجه کمتر در معرض این بیماری واقع می شوند، اما بیشترین آسیب در بین کودکان و خانم ها است که رخ می دهد.

اقدامات لازم برای کنترل حمله پانیک در زمان بروز

• ابتدا نفس عمیق کشیده شود.
• روی صندلی بنشینید.
• دست را روی شکم بگذارید.
• نفس کشیدن با بینی فراموش نشود.
• در شمارش یک و دو، نفس را حبس کنید و با شماره سه و چهار هوا رااز دهان خارج نمایید.
• تکرار این تمرین جهت کاهش استرس بسیار موثر است.

انواع روش‌های درمان پانیک

درمان پانیک معمولاً شامل ترکیبی از روان‌درمانی، دارو درمانی و تغییرات در سبک زندگی است. در ادامه به برخی از روش‌های معمول درمان پانیک اشاره خواهیم کرد:

روان‌درمانی

درمان شناختی-رفتاری (CBT): این نوع درمان به افراد کمک می‌کند تا الگوهای فکری منفی و نادرست که به حملات پانیک منجر می‌شوند را شناسایی و تغییر دهند. افراد با استفاده از تکنیک‌های مختلف می‌آموزند که چگونه به‌طور موثرتری با استرس و اضطراب مقابله کنند.

درمان مواجهه‌ای : این روش شامل مواجهه تدریجی و کنترل‌شده با موقعیت‌ها یا احساساتی است که باعث حملات پانیک می‌شوند. هدف این است که فرد یاد بگیرد که این موقعیت‌ها یا احساسات تهدیدی جدی نیستند و بتواند به مرور زمان ترس خود را کاهش دهد.

دارو درمانی

داروهای ضد افسردگی: مانند مهارکننده‌های بازجذب سروتونین (SSRIs) که می‌توانند به کاهش علائم اضطراب و حملات پانیک کمک کنند.

داروهای ضد اضطراب: مانند بنزودیازپین‌ها که می‌توانند به کاهش سریع علائم حملات پانیک کمک کنند، اما معمولاً به دلیل خطر وابستگی برای استفاده کوتاه‌مدت تجویز می‌شوند.

تغییرات در سبک زندگی

تکنیک‌های آرام‌سازی: مانند تنفس عمیق، مدیتیشن و یوگا که می‌توانند به کاهش استرس و اضطراب کمک کنند.

ورزش منظم: ورزش منظم می‌تواند به بهبود خلق و خو و کاهش اضطراب کمک کند.

تغذیه سالم: مصرف یک رژیم غذایی متعادل و سالم می‌تواند به بهبود سلامت کلی و کاهش اضطراب کمک کند.

خواب کافی: اطمینان از خواب کافی و با کیفیت می‌تواند به بهبود وضعیت روحی و کاهش حملات پانیک کمک کند.

حمایت اجتماعی

گروه‌های حمایتی:شرکت در گروه‌های حمایتی یا مشاوره گروهی می‌تواند به افراد کمک کند تا احساس تنهایی کمتری داشته باشند و از تجربیات دیگران بهره‌مند شوند.

بیشتر بخوایند: درمان پانیک بدون دارو

مراحل درمان پانیک

در ادامه به برخی از اصلی ترین مراحل درمان اشاره می‌کنیم:

گام اول

ضربان قلب در این عارضه به شدت میزند به گونه ای که گمان می کنید به بیماری قلبی دچار شده اید. بنابراین پزشک یا روانپزشک خوب احتمالا با ارائه یک معاینه کامل فیزیکی شروع به درمان می کند. به این ترتیب ، او می تواند مطمئن شود که این علائم ناشی از بیماری نیست .

مشاوره

درمان ممکن است با گفتاردرمانی آغاز شود. فرد با یک مشاور که می تواند به بیمار کمک کند که اختلال پانیک را مدیریت کند ، به گفتگو بنشیند. با ادامه درمان، باید در تشخیص موقعیت ها ، افکار یا احساساتی که باعث حمله پانیک می شوند ، کمک کند. این محرک ها قدرت کمتری برای ایجاد مشکل دارند.

مشاوره همچنین باید نشان دهد که اثرات جسمی این حملات به بیمار آسیب نمی رساند. بیمار باید تکنیک های آرامش را نیز یاد بگیرد. به عنوان مثال ، اگر می تواند تنفس خود را کنترل کند.

دارو درمانی

برای کاهش علائم جسمی حملات ، پزشک ممکن است تصمیم بگیرد که دارو باید بخشی از درمان را تجویزکند. به عنوان مثال دارو ممکن است بخشی از اولین مراحل معالجه باشد. دارو شامل:

• داروی ضد افسردگی ، که به طور کلی اولین انتخاب برای جلوگیری از حملات پانیک در آینده خواهد بود.
• یک داروی ضد اضطراب، برای مبتلایان به اختلالات نیز توصیه خواهد شد.
• در صورت وجود ضربان قلب، دارو تجویز می شود.

برای درمان اختلالات پانیکی پزشک متخصص می تواند با توجه به تشخیص خود از دو روش دارویی و غیر دارویی برای درمان مشکل بیمار خود بهره ببرد واز این حملات پیشگیری نماید.

داروهایی مانند آلپرازولام و کلونازپام ، فلاکستین، سیتالوپرام، پاروکستین  بدلیل  تاثیر سریعی که دارند ،در ابتدای درمان دارویی داروهای مفید و موثری هستند. مصرف این داروها  حتما باید زیر نظر پزشک متخصص باشد که پس از کنترل حملات به تدریج و با برنامه ریزی مصرف آن کم و یا قطع گردد.

از جمله اقدامات در درمان پانیک بدون دارو می تواند به موارد زیر اشاره نمود:

• دور سازی فرد از شرایط و محیط هایی که موجب اضطراب و ترس می گردد.
• در نظرگرفتن رژیم غذایی مناسبی مانند پرهیز ازخوردن مواد کافیین دار
• پرهیزاز سیگار کشیدن،مصرف الکل و مصرف قرص هایی که موجب تحریک حمله های پانیک باشد.

درمان با دستگاه تحریک مغناطیسی مغز آر تی ام اس: پزشک در این روش نوین آر تی ام اس از میدان مغناطیسی با پالس های کوتاه مدت استفاده می کند تا فعالیت ناحیه ای مشخص از مغز را تحریک کند.

درمان خانگی حملات پانیک

علاوه بر معالجه، روانپزشک از بیمار می‌خواهد که برخی اقدامات را جهت کاهش حملات و تغییر عادت‌های روزمره ترک کند، که شامل:

• شرکت دریوگا یا تنفس عمیق که بدن را آرام کرده و استرس را کاهش می دهد.
• ورزش می تواند به آرامش ذهن و جبران عوارض جانبی احتمالی دارو مانند افزایش وزن کمک کند.
• از نوشیدن مشروبات الکلی ، کافئین ، سیگار کشیدن و داروهای تفریحی خودداری شود چرا که می تواند باعث حمله شود.
• خواب و استراحت کافی، زیرا که در طول روز احساس خستگی نخواهید کرد.
• در مورد مکمل های غذایی ، تحقیقات کافی وجود ندارد که نشان دهد آن ها برای کاهش حملات پانیک موثر باشد. اما بهتر است که با روانپزشک خوب مشورت های لازم را انجام دهید.

نتیجه گیری

درمان پانیک معمولاً نیازمند یک رویکرد چندجانبه است که شامل روان‌درمانی، دارو درمانی، تغییرات در سبک زندگی و حمایت اجتماعی می‌شود. همکاری نزدیک با یک متخصص اعصاب و روان یا روانشناس برای توسعه یک برنامه درمانی شخصی می‌تواند به افراد کمک کند تا به‌طور موثرتری با حملات پانیک مقابله کنند و کیفیت زندگی خود را بهبود بخشند.