طبیعی است که هر از گاهی احساس اضطراب کنید، به خصوص اگر زندگی شما پر از استرس و مشغله باشد. با این حال، اضطراب و نگرانی بیش از حد و مداوم که کنترل آن دشوار است و با فعالیت های روزمره تداخل دارد، ممکن است نشانه ای از اختلال اضطراب فراگیر باشد.ممکن است در کودکی یا بزرگسالی اختلال اضطراب فراگیر ایجاد شود. اختلال اضطراب فراگیر دارای علائمی شبیه به اختلال هراس، اختلال وسواس فکری-اجباری و انواع دیگر اضطراب است، اما همه آنها شرایط متفاوتی هستند.
زندگی با اختلال اضطراب فراگیر می تواند یک چالش طولانی مدت باشد. در بسیاری از موارد، همراه با سایر اختلالات اضطرابی یا خلقی رخ می دهد. در بیشتر موارد، اختلال اضطراب فراگیر با روان درمانی یا داروها بهبود پیدا میکند.ایجاد تغییرات در سبک زندگی، یادگیری مهارتهای مقابلهای و استفاده از تکنیک های آرامش بخشی نیز می تواند کمک کننده باشد.
اختلال اضطراب فراگیر چیست؟
اگر تمایل زیادی به نگرانی دارید، حتی اگر دلیلی وجود نداشته باشد، ممکن است به اختلال اضطراب فراگیر (GAD) مبتلا باشید. این اختلال به این معنی است که شما دائماً نگران هستید و نمی توانید آن را کنترل کنید. روانپزشکان زمانی این اختلال را تشخیص می دهند که نگرانی بی دلیل شما در بیشتر روزها و حداقل برای 6 ماه ادامه داشته باشد. اختلال اضطراب فراگیر یکی از شایعترین اختلالات روانی در برخی از کشورهای دنیا است.
نگرانی ممکن است چیزی باشد که به آن عادت کرده اید. نگرانی های رایج شامل سلامتی، پول، خانواده یا کار شما است. همه گاهی نگران این چیزها هستند. اما اگر همیشه انتظار بدترین ها را داشته باشید، می تواند مانع زندگی عادی شود. اختلال اضطراب فراگیر به آرامی و اغلب در دوران کودکی یا نوجوانی شروع میشود. اما می تواند در بزرگسالی نیز بروز کند. این بیماری در زنانی که در بدو تولد به آنها اختصاص داده شده است شایع تر است و اغلب در خانواده ها دیده می شود. اگر به GAD مبتلا هستید، ممکن است بیماری روانی دیگری مانند اختلال افسردگی اساسی نیز داشته باشید.
اختلال اضطراب فراگیر از استرس طبیعی چه فرقی دارد؟
استرس طبیعی واکنشی موقتی و قابلکنترل به فشارهای روزمره است و معمولاً با برطرف شدن عامل استرسزا کاهش پیدا میکند. اما اختلال اضطراب فراگیر (GAD) نوعی اضطراب مزمن و مداوم است که حتی بدون دلیل مشخص هم ادامه دارد و میتواند عملکرد روزانه، تمرکز و کیفیت زندگی را تحتتأثیر قرار دهد.
تفاوت اضطراب فراگیر و استرس طبیعی
| معیار | استرس طبیعی | اختلال اضطراب فراگیر (GAD) |
|---|---|---|
| مدتزمان | کوتاهمدت و گذرا | طولانیمدت (معمولاً بیش از ۶ ماه) |
| علت | مشخص و قابل شناسایی | اغلب مبهم یا بدون علت واضح |
| شدت نگرانی | متناسب با موقعیت | بیشازحد و کنترلناپذیر |
| تأثیر بر زندگی | محدود و موقتی | اختلال در کار، روابط و خواب |
| علائم جسمی | خفیف و گذرا | تپش قلب، تنش عضلانی، بیخوابی |
| نیاز به درمان | معمولاً ندارد | نیازمند درمان تخصصی |
اگر نگرانیها همیشگی، شدید و خارج از کنترل هستند و با گذشت زمان بهتر نمیشوند، احتمالاً فراتر از استرس طبیعی بوده و لازم است برای بررسی و درمان به متخصص سلامت روان مراجعه شود.
بیشتر بخوانید: درمان اضطراب با نوروفیدبک
دلایل ابتلا به اختلال اضطراب فراگیر
اختلال اضطراب فراگیر (GAD) معمولاً به یک علت مشخص محدود نمیشود و حاصل ترکیب عوامل روانی، زیستی و محیطی است. شناخت این دلایل کمک میکند اضطراب را واقعبینانهتر درک کنیم و مسیر درمان را درستتر انتخاب کنیم.
مهمترین دلایل ابتلا به اضطراب فراگیر
- زمینه ژنتیکی و خانوادگی: اگر در خانواده سابقه اضطراب یا افسردگی وجود داشته باشد، احتمال ابتلا بیشتر میشود.
- عدم تعادل شیمیایی مغز: اختلال در عملکرد انتقالدهندههای عصبی مثل سروتونین، دوپامین و GABA میتواند نقش مهمی داشته باشد.
- استرس مزمن و طولانیمدت: فشارهای مداوم شغلی، مالی یا خانوادگی که بدون تخلیه روانی باقی میمانند.
- تجربههای منفی یا آسیبزا: مثل سوگ، طلاق، بیماری شدید یا تجربههای استرسزای کودکی.
- ویژگیهای شخصیتی: کمالگرایی، حساسیت بالا، نیاز شدید به کنترل یا نگرانی افراطی درباره آینده.
- بیماریهای جسمی یا هورمونی: مشکلات تیروئید، دردهای مزمن یا بیماریهای طولانیمدت.
- مصرف برخی مواد و داروها: کافئین زیاد، نیکوتین، الکل یا بعضی داروها میتوانند اضطراب را تشدید کنند.
بیشتر بخوانید: بهترین دکتر درمان استرس در تهران
علائم اختلال اضطراب فراگیر
اگر به این اختلال مبتلا هستید، احتمالاً میدانید که اضطراب شما شدیدتر موقعیتی است که در آن قرار دارد. اما هنوز نمی توانید این نگرانیهای بیاساس را متوقف کنید. علائم این اختلال می تواند در هر فردی متفاوت باشد. شایع ترین علائم عبارتند از:
- مشکل افتادن یا خواب ماندن
- لرزیدن
- تکان دادن دست و پا
- منقبض شدن عضلات
- سردرد
- عرق کردن
- گرگرفتگی
- احساس سبکی سر
- مشکل در تنفس
- ناراحتی معده (تهوع)
- تکرر ادرار کردن
- توده در گلو
- خستگی شدید (خستگی)
- مشکل در تمرکز
- مشکل در تصمیم گیری
- ناتوانی در تمرکز
- مات و مبهوت شدن
- عدم آرامش ذهنی
بیشتر بخوانید: استرس و اضطراب در کودکان و نوجوانان
عوارض و پیامدهای درماننکردن اختلال اضطراب فراگیر
نادیده گرفتن یا درماننکردن اختلال اضطراب فراگیر (GAD) میتواند بهمرور زمان اثرات جدی و گستردهای روی سلامت روان، جسم و کیفیت زندگی فرد بگذارد. این اختلال معمولاً خودبهخود برطرف نمیشود و بدون مداخله، اغلب شدیدتر میشود.
مهمترین عوارض درماننکردن اضطراب فراگیر
وابستگی به دارو یا مواد: برخی افراد برای آرام شدن به مصرف خودسرانه دارو، الکل یا مواد روی میآورند.
تشدید و مزمن شدن اضطراب: نگرانیها شدیدتر، مداومتر و کنترلناپذیرتر میشوند.
اختلال در خواب: بیخوابی، بیدار شدنهای مکرر یا خواب بیکیفیت.
کاهش تمرکز و افت عملکرد: مشکل در کار، تحصیل و تصمیمگیریهای روزمره.
فرسودگی روانی و جسمی: خستگی دائمی، تنش عضلانی، سردرد و دردهای مزمن.
افسردگی همزمان: اضطراب طولانیمدت میتواند زمینهساز افسردگی شود.
مشکلات گوارشی و قلبی: تشدید علائمی مثل تپش قلب، سندرم روده تحریکپذیر و فشار خون.
اختلال در روابط اجتماعی و خانوادگی: انزوا، تحریکپذیری و کاهش کیفیت ارتباطها.
علائم اختلال اضطراب فراگیر در کودکان و نوجوانان
کودکان و نوجوانان ممکن است نگرانی های مشابهی با بزرگسالان داشته باشند، اما ممکن است نگرانی بیش از حد در مورد:
- برای قرار گرفتن در موقعیت روزمره بیش از حد مضطرب باشند
- کمال گرا باشید
- کارها را دوباره انجام دهند
- زمان زیادی را صرف انجام تکالیف کنند
- در انجام برخی کارهای عمومی کمبود اعتماد به نفس دارند
- برای تایید دیگران تلاش میکنند
- نیاز به اطمینان زیادی در مورد عملکرد دارید
- شکم درد مکرر یا سایر شکایات فیزیکی داشته باشید
- از رفتن به مدرسه خودداری کنید یا از موقعیت های اجتماعی دوری کنید
تشخیص اختلال اضطراب فراگیر
تشخیص اختلال اضطراب فراگیر توسط روانشناسان و روانپزشکان انجام می شود. آنها می توانند در تشخیص اینکه آیا علائم شما به مشکل دیگری مرتبط است یا خیر نیز کمک کنند. برای تشخیص این اختلال باید به مدت بروز علائم دقت کرد تعداد روزهای درگیری با علائم و طولانی شدن آن به مدت 6 ماه یا بیشتر طول بسیار اهمیت دارد.
چه زمانی باید برای اضطراب فراگیر به پزشک مراجعه کنیم؟
درمان اختلال اضطراب فراگیر
درمان به علائم، سن و سلامت عمومی شما بستگی دارد. همچنین به شدت این وضعیت بستگی دارد. درمان اضطراب فراگیر ممکن است شامل موارد زیر باشد:
- دارو دروانی
- مشاوره (درمانی شناختی رفتاری یا روان درمانی)
- روشهای آرامش بخش
- کار با یک درمانگر برای تقویت مهارت های مقابله ای
- ایجاد تغییرات در سبک زندگی (مانند ورزش) برای کاهش استرس، دوری از مواد محرک و کمک گرفتن برای ترک سیگار یا مصرف مواد مخدر یا الکل
بیشتر بخوانید: درمان اضطراب با tdcs
نتیجه گیری
ممکن است مواقعی وجود داشته باشد که نگرانیهای شما به طور کامل شما را از بین نبرد، اما همچنان احساس اضطراب میکنید، حتی اگر دلیل مشخصی وجود نداشته باشد. برای مثال، ممکن است احساس نگرانی شدید در مورد امنیت خود یا عزیزانتان داشته باشید، یا ممکن است احساس کلی داشته باشید که اتفاق بدی در شرف وقوع است. اضطراب، نگرانی یا علائم جسمی شما باعث ناراحتی قابل توجهی در زمینه های اجتماعی، کاری یا سایر زمینه های زندگی شما می شود. نگرانی ها می توانند از یک نگرانی به نگرانی دیگر تغییر کنند و با گذشت زمان و سن تغییر کنند.
اما اگر این موقعیت طولانی شود می تواند عوارضی شدیدی به دنبال داشته باشد و اگرافکار یا رفتارهای خودکشی دارید – فوراً به دنبال درمان اضطراری باشید بعید است که نگرانی های شما به خودی خود از بین بروند و در واقع ممکن است با گذشت زمان بدتر شوند. سعی کنید قبل از اینکه اضطراب شما شدید شود به دنبال کمک حرفه ای باشید زیرا درمان در مراحل اولیه میتواند آسان تر باشد.