سرترالین از جمله داروهای پرکاربرد در درمان افسردگی، اضطراب و برخی اختلالات خلقی دیگر است که با تنظیم سطح سروتونین در مغز، به بهبود وضعیت روانی فرد کمک میکند. اما همانند سایر داروها، سرترالین نیز ممکن است با عوارض جانبی و واکنشهایی در بدن همراه باشد که شناخت آنها اهمیت زیادی دارد. عوارض سرترالین بسته به فرد و دوز مصرفی میتواند متفاوت باشد؛ از عوارض خفیف مانند حالت تهوع و خوابآلودگی گرفته تا اثرات جدیتری که نیازمند توجه و پیگیری پزشکی است.در این مقاله به بررسی عوارض داروی سرترالین خواهیم پرداخت تا افرادی که از آن استفاده میکنند یا قصد شروع درمان با این دارو را دارند، آگاهی بیشتری در خصوص اثرات جانبی احتمالی داشته باشند و با اطمینان و آگاهی بیشتر این مسیر درمانی را دنبال کنند.
اطلاعات داروی سرترالین
سرترالین (Sertraline) یکی از داروهای خانوادهی مهارکنندههای بازجذب سروتونین (SSRIs) است که بیشتر برای درمان افسردگی، اضطراب، اختلالات پانیک، اختلال استرس پس از سانحه (PTSD)، و اختلال وسواسی جبری (OCD) تجویز میشود. این دارو با افزایش سطح سروتونین، که یک ماده شیمیایی مغزی موثر بر خلقوخو است، به بهبود علائم افسردگی و اضطراب کمک میکند.
بیشتر بخوانید: عوارض داروی سیتالوپرام
موارد مصرف
- افسردگی (در بزرگسالان و گاهی نوجوانان)
- اختلال اضطراب اجتماعی
- اختلال استرس پس از سانحه (PTSD)
- اختلال وسواس اجباری (OCD)
- اختلال پانیک (ترس و حملات هراس)
نحوه مصرف
سرترالین معمولاً به صورت قرص خوراکی و گاهی محلول خوراکی تجویز میشود. دوز آن متغیر است و بسته به شرایط بیمار، پزشک ممکن است با دوز پایین شروع و سپس به تدریج دوز را افزایش دهد. توصیه میشود دارو در یک ساعت معین در روز (ترجیحاً صبح یا عصر) مصرف شود تا تعادل اثرات در بدن حفظ شود.
هشدارها و موارد احتیاط
در دوران بارداری و شیردهی: مصرف سرترالین باید با احتیاط صورت گیرد و تحت نظر پزشک باشد.
بیماریهای زمینهای: افرادی با سابقهی صرع، مشکلات کبدی و کلیوی، یا اختلالات خونریزی باید حتماً پیش از مصرف با پزشک مشورت کنند.
قطع مصرف
قطع ناگهانی سرترالین توصیه نمیشود، زیرا میتواند باعث بروز علائمی مانند سرگیجه، تحریکپذیری و مشکلات خواب شود. کاهش تدریجی و کنترلشده توسط پزشک بهتر است تا بدن فرصت تنظیم دوباره داشته باشد.
سرترالین میتواند اثربخشی مطلوبی در بهبود سلامت روان داشته باشد، اما مصرف آن باید دقیقاً طبق تجویز پزشک و با توجه به دستورات و توصیهها صورت گیرد.
بیشتر بخوانید: عوارض سرترالین
عوارض جانبی مصرف داروی سرترالین
عوارض جانبی مصرف داروی سرترالین ممکن است در برخی افراد بروز کند و بسته به حساسیت فردی و دوز دارو، شدت این عوارض متفاوت باشد. در زیر به برخی از عوارض شایع و نادر آن اشاره شده است:
عوارض جانبی شایع
اختلالات گوارشی: تهوع، استفراغ، اسهال، یا خشکی دهان از عوارض معمول است.
مشکلات خواب: برخی افراد دچار بیخوابی یا خوابآلودگی شدید میشوند.
تغییرات اشتها و وزن: کاهش یا افزایش اشتها که میتواند منجر به تغییر وزن شود.
سردرد و سرگیجه: شایع است و معمولاً با گذشت زمان برطرف میشود.
کاهش میل جنسی: اختلال در عملکرد جنسی، تأخیر در ارگاسم یا کاهش میل جنسی ممکن است رخ دهد.
عوارض جانبی نادر و مهم
افزایش اضطراب یا افکار خودکشی: بهویژه در ابتدای درمان، که در نوجوانان و جوانان بیشتر دیده میشود.
سندرم سروتونین: ترکیب با داروهای دیگر ممکن است سطح سروتونین را به شدت بالا برد و به علائمی مانند تعریق شدید، افزایش ضربان قلب، تغییرات خلقوخو و تحریکپذیری منجر شود.
تشنج: در افرادی که زمینهی صرع دارند یا در دوزهای بالا، احتمال تشنج وجود دارد.
تغییرات بینایی: تاری دید و حساسیت به نور از جمله عوارض نادر است.
تغییرات فشار خون: بهویژه در افراد با مشکلات فشار خون.
نکته: قطع ناگهانی سرترالین نیز ممکن است به عوارضی مانند اضطراب، سردرد، تحریکپذیری، و مشکلات خواب منجر شود.
بیشتر بخوانید:عوارض گاباپنتین
تداخل داروی سرترالین
سرترالین با برخی داروها و مواد شیمیایی تداخل دارد و میتواند به عوارض جانبی یا کاهش اثرگذاری آنها منجر شود. تداخلهای مهم سرترالین به شرح زیر هستند:
تداخل با داروهای دیگر ضد افسردگی
ترکیب سرترالین با داروهای دیگر از خانواده مهارکنندههای بازجذب سروتونین یا مهارکنندههای مونوآمیناکسیداز (MAOIs) ممکن است خطر سندرم سروتونین را افزایش دهد که به علائمی مانند افزایش ضربان قلب، تعریق شدید، و تغییرات خلقی منجر میشود.
داروهای ضد التهابی غیراستروئیدی (NSAIDs)
مصرف همزمان سرترالین با ایبوپروفن، ناپروکسن، یا آسپرین میتواند خطر خونریزی را افزایش دهد، بهویژه در افرادی که سابقه زخمهای گوارشی دارند.
داروهای ضد اضطراب و خوابآور
مصرف همزمان با بنزودیازپینها (مثل آلپرازولام) ممکن است اثرات آرامبخش سرترالین را افزایش داده و خوابآلودگی شدید ایجاد کند.
داروهای ضد صرع
برخی داروهای ضد صرع مانند کاربامازپین میتوانند سطح سرترالین در خون را کاهش دهند یا برعکس، سطح آنها تحت تأثیر سرترالین افزایش یابد.
داروهای تنظیمکننده ریتم قلب
سرترالین میتواند با داروهای قلبی مانند آمیودارون و کینیدین تداخل داشته باشد و به بینظمیهای قلبی منجر شود.
الکل و مواد مخدر
ترکیب سرترالین با الکل یا مواد مخدر باعث افزایش اثرات سرکوبی سیستم عصبی مرکزی و خوابآلودگی شدید میشود.
مکملهای گیاهی و غذایی
مصرف سرترالین با مکملهایی مانند سنتجانزورت یا برخی از آمینواسیدها ممکن است اثرگذاری دارو را تغییر دهد و موجب بروز علائم اضطرابی و تحریکپذیری شود.
در صورت مصرف سرترالین، بهتر است هرگونه داروی دیگر یا مکملی که مصرف میشود، به پزشک اطلاع داده شود تا از تداخلات احتمالی جلوگیری شود.
بیشتر بخوانید:عوارض ریتالین
آیا داروی سرترالین وابستگی و اعتیاد می آورد؟
سرترالین معمولاً جزو داروهای اعتیادآور به حساب نمیآید و وابستگی فیزیکی شدیدی ایجاد نمیکند. این دارو، از گروه داروهای مهارکننده بازجذب سروتونین (SSRI) است که بر تعادل شیمیایی مغز اثر میگذارد و بیشتر برای درمان افسردگی، اضطراب، و اختلالات وسواسی استفاده میشود. اما قطع ناگهانی یا کاهش سریع دوز سرترالین میتواند به علائم ترک (Withdrawal Symptoms) مانند سرگیجه، تهوع، اضطراب، تحریکپذیری و اختلالات خواب منجر شود.
بنابراین، اگر نیاز به قطع دارو باشد، توصیه میشود که این کار تحت نظر پزشک و با کاهش تدریجی دوز انجام شود تا خطر علائم ترک کاهش یابد.
بیشتر بخوانید: عوارض فلوکستین
عوارض قطع ناگهانی مصرف دارو سرترالین
قطع ناگهانی سرترالین میتواند منجر به عوارضی شود که به آنها علائم ترک یا سندرم قطع SSRI میگویند. برخی از عوارض رایج عبارتند از:
سرگیجه و گیجی: احساس سبکی سر و بیقراری که ممکن است فعالیتهای روزمره را مختل کند.
تهوع و اختلالات گوارشی: مانند اسهال و دلپیچه.
احساس شوکهای الکتریکی: یک حس غیرمعمول در بدن که به “brain zaps” مشهور است.
اضطراب و تحریکپذیری: ممکن است فرد دچار بیقراری شدید و نوسانات خلقی شود.
خوابآلودگی یا بیخوابی: اختلال در الگوی خواب، از خواب آلودگی تا بیخوابی شدید.
تعریق و لرزش: افزایش تعریق بدن همراه با لرزش اندامها.افزایش حساسیت به نور و صدا: برخی افراد احساس میکنند نسبت به نور و صدا بیش از حد حساس شدهاند.
این علائم معمولاً ظرف چند روز پس از قطع دارو ظاهر شده و ممکن است از چند هفته تا چند ماه ادامه داشته باشند. به همین دلیل، همیشه توصیه میشود که مصرف سرترالین تحت نظر پزشک و بهصورت تدریجی و با کاهش دوز کنترلشده قطع شود.
بیشتر بخوانید: عوارض والپروات سدیم
نتیجه گیری
در نهایت، سرترالین به عنوان یکی از داروهای مؤثر در درمان اختلالات خلقی، به بسیاری از افراد کمک کرده تا کیفیت زندگی بهتری داشته باشند و با چالشهای خود بهتر روبرو شوند. اما همانطور که دیدیم، مصرف و قطع ناگهانی آن میتواند عوارضی به همراه داشته باشد. اگر با آگاهی و همراهی پزشک مصرف شود، میتواند پلی به سوی سلامت روان باشد و به شما در پیمودن مسیر آرامش و تعادل کمک کند. پس در کنار مراقبتهای حرفهای، بهترین نتیجه را از درمان بگیرید و به سوی یک زندگی متعادلتر گام بردارید.