تفاوت اختلال دو قطبی با بیش فعالی را چگونه تشخیص دهیم؟

تفاوت بین اختلال دوقطبی و بیش‌فعالی بسیار مهم است زیرا هر کدام از این اختلالات به رویکردهای درمانی و مدیریت متفاوتی نیاز دارند.اختلال دوقطبی و بیش‌فعالی (ADHD) دو شرایط روانی متفاوت هستند که گاهی به دلیل برخی علائم مشابه، با هم اشتباه گرفته می‌شوند. اما این دو اختلال دارای تفاوت‌های اساسی هستند که درک آن‌ها می‌تواند به تشخیص و درمان صحیح کمک کند. در این مقاله به بررسی این تفاوت‌ها می پردازیم.

تفاوت‌های اساسی اختلال دو قطبی و بیش فعالی

مهمترین و اصلی ترین تفاوت میان اختلال دو قطبی و بیش فعالی را در ادامه تشریح خواهیم کرد:

نوسانات احساسی در برابر انرژی بی‌پایان

در اختلال دوقطبی،احساس شما از شور و شادی فراوان (مانیا) تا غم و افسردگی عمیق در حال حرکت است. این نوسانات شدید می‌توانند روزها یا هفته‌ها طول بکشند.

اما در بیش‌فعالی، انرژی شما به صورت دائمی بالا است. این انرژی ممکن است شما را پرجنب‌وجوش و ناآرام کند، اما اینجا خبری از نوسانات شدید احساسی نیست. بلکه شما همیشه در حالت “فعالیت بالا” هستید.

مشکلات تمرکز

فردی با اختلال بیش‌فعالی ممکن است مثل پروانه‌ای باشد که از یک گل به گل دیگر می‌رود و نمی‌تواند روی یک موضوع تمرکز کند و ذهنش او مدام از موضوعی به موضوع دیگر پرش دارد. اما در اختلال دوقطبی، مشکل تمرکز بیشتر در دوره‌های مانیا یا افسردگی دیده می‌شود، جایی که احساسات شدید می‌توانند تمام تمرکز فرد را به خود جلب کنند.

رابطه با خواب

در اختلال دوقطبی، خواب می‌تواند یک نشانه مهم باشد. در دوره‌های مانیا، فرد ممکن است به خواب بسیار کمی نیاز داشته باشد و همچنان پرانرژی باشد. اما در دوره‌های افسردگی، خواب زیاد یا کم‌خوابی می‌تواند مشکل‌ساز شود.

از طرف دیگر، در بیش‌فعالی، خوابیدن می‌تواند به یک چالش تبدیل شود، زیرا فرد همیشه “در حال حرکت” است و ممکن است به سختی آرام بگیرد و به خواب رود.

تصمیم‌گیری‌ و واکنش‌های سریع

در اختلال دوقطبی، فرد در دوره‌های مانیا ممکن است تصمیمات ناگهانی و پرخطر، مانند: خریدهای بزرگ یا رفتارهای مخاطره‌آمیز بگیرد در حالی که در بیش‌فعالی، تصمیمات بیشتر بر اساس واکنش‌های سریع و ناگهانی است، نه به خاطر تغییرات احساسی شدید.

بیشتر بخوانید: بهترین دکتر درمان اختلال دو قطبی

اهمیت تفاوت بین بیش فعالی با دوقطبی در چیست؟

تفاوت بین اختلال دوقطبی و بیش‌فعالی (ADHD) بسیار اهمیت دارد زیرا تشخیص درست این دو شرایط می‌تواند به درمان مناسب و مدیریت بهتر زندگی فرد کمک کند. اگر این دو اختلال با هم اشتباه گرفته شوند، ممکن است فرد درمانی دریافت کند که نه تنها مؤثر نباشد، بلکه علائم او را بدتر کند. در ادامه، دلایل اصلی اهمیت این تفاوت را بررسی می‌کنیم:

درمان مناسب و مؤثر

بیش‌فعالی و اختلال دوقطبی هر کدام نیاز به درمان‌های متفاوتی دارند. برای بیش‌فعالی، معمولاً داروهای محرک تجویز می‌شود که به بهبود تمرکز و کاهش پرتحرکی کمک می‌کنند. اما اگر فردی که در واقع اختلال دوقطبی دارد، این داروها را مصرف کند، ممکن است باعث تشدید علائم مانیا در او شود.

در مقابل، اختلال دوقطبی نیاز به داروهای تثبیت‌کننده خلق یا داروهای ضدافسردگی دارد. اگر به اشتباه فردی که دچار اختلال بیش‌فعالی است این داروها را مصرف کند، اختلال بیش فعالی و عدم تمرکز او تشدید می‌شود.

درک و مدیریت علائم

شناخت صحیح اختلال به فرد و خانواده‌اش کمک می‌کند تا علائم را بهتر مدیریت کنند. برای مثال، فردی با بیش‌فعالی ممکن است نیاز به استراتژی‌های خاصی برای بهبود تمرکز و مدیریت زمان داشته باشد، در حالی که فردی با دوقطبی باید یاد بگیرد چگونه نوسانات خلقی خود را شناسایی و کنترل کند.

پیشگیری از عوارض جدی

اشتباه در تشخیص می‌تواند عوارض جدی به همراه داشته باشد. به طور مثال اگر فرد دچار اختلال دوقطبی به اشتباه به عنوان بیش‌فعالی تشخیص داده شود، ممکن است از نوسانات خلقی شدید و رفتارهای پرخطر رنج ببرد. همچنین، فردی با بیش‌فعالی که به اشتباه دوقطبی تشخیص داده شود، ممکن است از داروهای اشتباه استفاده کند و دچار عوارض ناخواسته شود.

حمایت روانی و اجتماعی

درک تفاوت‌ها به خانواده، دوستان و جامعه کمک می‌کند تا حمایت مناسبی از فرد داشته باشند. برای مثال، یک فرد با اختلال دوقطبی ممکن است در دوره‌های افسردگی نیاز به حمایت عاطفی بیشتری داشته باشد، در حالی که فرد با بیش‌فعالی ممکن است نیاز به ساختار و برنامه‌ریزی بهتر دارد.

تأثیر بر زندگی روزمره و روابط

این دو اختلال به شیوه‌های متفاوتی بر زندگی روزمره تاثیر می‌گذارند. تشخیص صحیح می‌تواند به فرد کمک کند تا با استراتژی‌های مناسب، زندگی بهتری داشته باشد و روابط خود را بهبود ببخشد. به عنوان مثال، مدیریت نوسانات خلقی در دوقطبی به بهبود روابط شخصی کمک می‌کند، در حالی که مدیریت تمرکز در بیش‌فعالی به عملکرد بهتر در کار یا تحصیل منجر می‌شود.

دلایل عدم تشخیص صحیح تفاوت اختلال دو قطبی با بیش فعالی

تشخیص اشتباه بین اختلال دوقطبی و بیش‌فعالی (ADHD) می‌تواند به دلایل مختلف رخ دهد. این اشتباهات می‌توانند منجر به عدم درمان بیش فعالی و اختلال دو قطبی شده و عواقب متعدد برای فرد به دنبال داشته باشد. در ادامه، دلایل رایج تشخیص اشتباه در خصوص این دو اختلال را بررسی خواهیم کرد:

شباهت‌های ظاهری علائم

اختلال دوقطبی و بیش‌فعالی هر دو می‌توانند شامل دوره‌های بی‌قراری، تحریک‌پذیری و مشکل در تمرکز باشند. این شباهت‌ها می‌توانند باعث شوند که علائم به اشتباه به عنوان یکدیگر شناسایی شوند. به‌ویژه، نوسانات خلقی و تحریک‌پذیری در اختلال دوقطبی ممکن است با پرتحرکی و ناآرامی در ADHD اشتباه گرفته شود.

عدم وجود تاریخچه کامل

تشخیص دقیق نیاز به تاریخچه کامل و بررسی دقیق علائم دارد. اگر تاریخچه علائم به‌طور کامل مورد بررسی قرار نگیرد، ممکن است نوسانات خلقی دوقطبی با نشانه‌های طولانی‌مدت ADHD اشتباه گرفته شود. همچنین، برخی از علائم دوقطبی می‌توانند در ابتدا مشابه با نشانه‌های ADHD به نظر برسند.

عدم آگاهی و آموزش

عدم آگاهی کافی از تفاوت‌های بین این دو اختلال می‌تواند منجر به تشخیص نادرست شود.* برخی از متخصصان ممکن است به اندازه کافی با ویژگی‌های خاص اختلال دوقطبی یا ADHD آشنا نباشند و بنابراین نتوانند علائم را به درستی شناسایی کنند.

تاثیر وضعیت‌های همزمان

وجود وضعیت‌های همزمان می‌تواند پیچیدگی تشخیص را افزایش دهد.* برای مثال، فردی که هم اختلال دوقطبی و هم ADHD دارد، ممکن است علائم هر دو اختلال را نشان دهد و این می‌تواند باعث شود که تشخیص اشتباه باشد.

پاسخ به درمان‌های اولیه

گاهی اوقات، پاسخ به درمان‌های اولیه ممکن است موجب تشخیص اشتباه شود.اگر فردی که به اشتباه ADHD تشخیص داده شده، داروهای ADHD را مصرف کند و بهبود نداشته باشد، ممکن است علائم او به اشتباه به عنوان اختلال دوقطبی شناسایی شود.

بیشتر بخوانید: درمان اختلال دو قطبی با دستگاه تحریک آر تی ام اس

عواقب تشخیص اشتباه اختلال دو قطبی با بیش فعالی

تشخیص اشتباه بین اختلال دوقطبی و بیش‌فعالی (ADHD) می‌تواند عواقب جدی و متعددی داشته باشد. این اشتباهات نه تنها درمان‌های نامناسب را به دنبال دارند، بلکه می‌توانند به وخامت علائم و آسیب به کیفیت زندگی فرد منجر شوند. در ادامه به برخی از عواقب مهم این اتفاق اشاره خواهیم کرد:

وخامت علائم

اختلال دوقطبی: تشخیص نادرست به عنوان ADHD می‌تواند باعث شود فرد دوره‌های مانیا یا افسردگی شدیدتری را تجربه کند، زیرا علائم اصلی بدون درمان اختلال دوقطبی باقی می‌مانند. این مسئله می‌تواند به تصمیمات خطرناک، مشکلات در روابط شخصی و کاری، و حتی خطر خودکشی منجر شود.

بیش‌فعالی: اگر ADHD به اشتباه دوقطبی تشخیص داده شود، فرد ممکن است به داروهایی که نیاز ندارد پاسخ منفی دهد و علائم بیش‌فعالی یا مشکلات توجه او بدون درمان باقی بماند. این امر می‌تواند عملکرد تحصیلی، شغلی و روابط اجتماعی فرد را تحت تاثیر قرار دهد.

مشکلات روانی و اجتماعی: تشخیص اشتباه می‌تواند باعث تشدید احساسات ناامیدی، اضطراب و افسردگی در فرد شود. فرد ممکن است احساس کند که هیچ درمانی برای او موثر نیست و این می‌تواند به مشکلات روانی بیشتری منجر شود.

تاخیر در دریافت درمان مناسب: تشخیص اشتباه باعث می‌شود که درمان مناسب به تعویق بیفتد. این تأخیر می‌تواند منجر به بدتر شدن علائم و کاهش کیفیت زندگی شود. هر چه زودتر درمان مناسب آغاز شود، احتمال موفقیت در مدیریت اختلال بیشتر است.

بار مالی و زمانی: تشخیص نادرست می‌تواند منجر به هزینه‌های اضافی برای داروهای نامناسب و جلسات درمانی غیرموثر شود. 

کاهش اعتماد به نفس: وقتی که درمان‌های مختلف به دلیل تشخیص اشتباه موثر نباشند، فرد ممکن است احساس کند که مشکل او غیرقابل حل است. این وضعیت می‌تواند به کاهش اعتماد به نفس او منجر شود.

نتیجه گیری

تفاوت بین اختلال دوقطبی و بیش‌فعالی بسیار مهم است. هر کدام از این دو اختلال بر زندگی افراد تاثیر می‌گذارند. تشخیص درست تفاوت آن‌ها برای ارائه درمان موثر و مدیریت مناسب حیاتی است. درک عمیق‌تر از تفاوت‌های این دو اختلال، بررسی دقیق تاریخچه و علائم، و آموزش مناسب برای متخصصان می‌تواند به کاهش خطاهای تشخیصی و بهبود کیفیت زندگی افراد کمک کند.