پارکینسون یک بیماری اعصاب است که پس از آلزایمر مخرب ترین بیماری اعصاب به شمار می آید. پارکینسون نوعی بیماری نورولوژیک است که در آن معمولا بیمار کم کم توانایی های جسمی و روحی خود را از دست داده و در صورتی که درمان برای آن در نظر گرفته نشود رفته رفته بد تر خواهد شد و علائم بیشتر خواهند شد. این بیماری هر روز پیشرفت بیشتری کرده و در نهایت عملکرد فرد را تحت تاثیر قرار می دهد. در ادامه ی این مقاله از دکتر ذاکری به تمام نکات در مورد این بیماری مخرب و تمامی علت ها و علائم آن خواهیم پرداخت.
بیماری پارکینسون چیست؟
پارکینسون نوعی بیماری است که در ابتدا توسط فردی شناخته شد که نام او پارکینسون بود و از این نام برای بیماری استفاده شد. دکتر جیمز پارکینسون این بیماری را فلج لرزان نامید این در حالی است که امروزه مشاهده شده است همه ی بیماران مبتلا به پارکینسون لرزش ندارند.
همانطور که گفتیم پارکینسون از جمله بیماری های مخرب مغز و اعصاب است؛ بخشی از سیستم اعصاب را مغز به خود اختصاص می دهد که دارای بخش های متفاوتی می باشد.
قسمت پایین مغز را ساقه مغز تشکیل می دهد که که مغز میانی، بصل النخاع و پل مغزی در این بخش قرار دارند. در این قسمت از مغز (ساقه مغز) جسم سیاه قرار دارد که در تنظیم کردن حرکت های بدن تاثیر دارد.
مغز برای ارتباط به سلول های عصبی و دستور به حرکت نیاز به یک ماده شیمیایی به نام دوپامین دارد، تولید دوپامین در بیماری پارکینسون توسط جسم سیاه متوقف می شود و همین باعث کم شدن دوپامین در مغز می شود. با کم شدن دوپامین در مغز پیام های حرکتی به مغز نمی رسد و مغز نمی تواند چگونگی حرکت را تعیین کند. این موضوع سبب اختلال حرکتی و عدم توانایی در کنترل عضلات می شود. بنابراین بیماری پارکینسون سبب کند شدن بیماران در تکلم، نوشتار، راه رفتن و … می شود. این بیماری پیشرونده بوده و به تدریج علائم فرد بیشتر می شوند.
ارزیابی این بیماری با بررسی حرکات و فعالیت های روزمره فرد می تواند به ما کمک کند درمان بهتری را در نظر بگیریم.
این بیماری معمولا در افراد بالای 60 سال رخ می دهد اما امکان این که زود تر ظاهر شود به خصوص برای کسانی که در خانواده سابقه پارکینسون دارند وجود دارد.طبق تحقیقات انجام شده مشاهده شده است که این بیماری بیشتر در جامعه مردان وجود دارد. یکی از نکات مثبتی که در افراد مبتلا به این بیماری وود دارد امید به زندگی است که در این افراد بسیار زیاد است.
علائم بیماری پارکینسون
این بیماری دارای علائکمی می باشد که عبارتند از:
- لرزش به خصوص در دست ها حتی در هنگام استراحت
- کند بودن حرکت و عملکرد فرد
- احساس خشکی در اندام ها
اگر یک یا تعداد بیشتری از این علائم را در خود احساس کردید، مخصوصا اگر این علائم در سمتی از بدن بیشتر از سمت دیگر باشد به متخصص اعصاب و روان مراجعه نمایید تا غلائم مورد بررسی قرار گیرند. در صورتی که علائم دیگری همراه با این علائم باشند ممکن است بیماری دیگری وجود داشته باشد. نکته مهم این است که این علائم در سمتی از بدن بیشتر از سمت دیگر می باشد و سبب می شود فرد در حرکت و عملکرد خود کند شود. بنابراین مهم ترین علائم بیماری همین علائمی است که ذکر شد و باید به آن ها توجه شود.
همچنین ممکن است در فرد علائمی مشاهده شود که این علائم نیازمند درمان می باشند که معمولا برای این بیماران درمن توان بخشی در نظر گرفته می شود. بعضی از این علائم عبارتند از:
- احساس لکنت در تکلم افراد یا یکنواخت بودن صوت
- مشکل در بلعبدن غذا
- مشکل حافظه مشابه با آلزایمر
- چرب شدن پوست و یبوست و …
دلایل ابتلا به بیماری پارکینسون (اتیولوژی)
در تحقیقات انجام شده در مورد این بیماری هنوز علت دقیقی برای ابتلا به این بیماری وجود ندارد اما ژنتیک و عادات غذایی و محیط زندگی فرد و تاثیر آن از جمله عواملی هستند که در ابتلا به این بیماری تاثیر دارند. در تحقیقات نشان داده شده است که این بیماری با جهش های ژنتیکی نیز در ارتباط می باشد.
به طور کلی تغییر در بعضی از ژن های خاص باعث بالا رفتن احتمال ابتلا به این بیماری می شود. البته در همه ی تغییرات ژنی این اتفاق نمی افتد و فقط در موارد کمی شاهد آن هستیم.
همانطور که گفتیم عوامل محیطی نیز سبب ابتلا به بیماری پارکینسون می شوند که یکی از عوامل محیطی قرار گیری در محل هایی است که مواد سمی در آن ها زیاد است ولی این عوامل نیز تاثیر بسیار زیادی نخواهند داشت و در صد آن کم است. حتی حشره کش ها نیز به عنوان یک عامل می توانند در نظر گرفته شوند.
یکی دیگر از عوامل تاثیر گذار ابتلای بیمار به بیماری دیابت از نوع دو می باشد.
رژیم غذایی در ابتلا به این بیماری تاثیر دارد و افرادی که بیشتر میوه و سبزی و حبوبات مصرف می کنند کمتر به پارکینسون مبتلا می شوند. همچنین در مطالعات نشان داده شده است که مصرف چربی های حیوانی بیشتر باعث ابتلای فرد به پارکینسون می شوند این در حالی است که حبوبات و آجیل و سبزیجات به خصوص گوجه احتمال ابتلا فرد به این بیماری را کمتر می کنند. این تحقیقات هنوز کامل نبوده و لازم است برای پیدا کردن عوامل بیشتر تحقیقات گسترده تری صورت گیرد.
تشخیص و ارزیابی بیماری پارکینسون
این بیماری با بررسی علائم و پرسیدن سوالاتی از بیمار انجام می شود و سپس متخصص اعصاب و روان با بررسی و معاینه نورولوژیک نسبت به تشخیص این بیماری اقدام می نماید. برای بهترین تشخیص بیماری پارکینسون معمولا مواردی که در ادامه آورده ایم انجام می شود:
- ضربه زدن به انگشتان دست و شست همزمان
- ضربه زدن به پا برای ارزیابی کندی
- بررسی لرزش دست ها با شل نگه داشتن دست در هنگام استراحت
- برای بررسی سفتی در اندام ها لازم است عضلات را در زمان حرکت گردن و بازو ها شل کنیم.
- بررسی تعادل بیمار
معمولا برای بررسی یسماری پارکینسون معاینات بالینی کاربرد دارند و تشخیص از طریق اسکن های مغزی تاثیر چندانی ندارد. البته گاهی ممکن است این اسکن انجام شود تا از ابتلا به بیماری های دیگر اطمینان حاصل شود. همچنین روش PET SCAN نیز بیشتر به منظور تحقیقات بالینی مورد استفاده است.
درمان پارکینسون
درمان خاصی برای این بیماری وجود ندارد و در صورتی که پزشک بخواهد درمان انجام دهد مراجعه به بهترین متخصص اعصاب و روان را به شما پیشنهاد می دهد. همچنین معمولا در کنار مراجعه به روانپزشک توانبخشی نیز پیشنهاد می شود.
چه افرادی به پارکینسون مبتلا می شوند؟
بیماری پارکینسون یک اختلال عصبی پیشرفته است که بر حرکت و کنترل عضلات تأثیر میگذارد. در زیر به عوامل خطر و گروههای بیشتری که ممکن است به این بیماری مبتلا شوند، پرداخته میشود:
✔ پارکینسون معمولاً در افراد بالای 60 سال شایعتر است. با افزایش سن، خطر ابتلا به این بیماری افزایش مییابد، زیرا فرایندهای طبیعی پیری ممکن است بر عملکرد مغز تأثیر بگذارد.
✔ تحقیقات نشان میدهد که مردان به طور کلی بیشتر از زنان به پارکینسون مبتلا میشوند. این تفاوت ممکن است به دلایل بیولوژیکی، هورمونی یا ژنتیکی مربوط باشد.
✔ وجود سابقه خانوادگی ابتلا به پارکینسون میتواند خطر ابتلا به این بیماری را افزایش دهد. اگر یکی از اعضای نزدیک خانواده شما به این بیماری مبتلا باشد، احتمال ابتلای شما نیز افزایش مییابد، هرچند که همه افراد با سابقه خانوادگی، حتماً مبتلا نمیشوند.
✔ قرار گرفتن در معرض مواد شیمیایی خاص و سموم میتواند به عنوان یک عامل خطر برای پارکینسون شناخته شود. مثلاً:
- آفتکشها: افرادی که در کشاورزی کار میکنند یا در مناطقی با استفاده مکرر از آفتکشها زندگی میکنند، ممکن است در معرض خطر بالاتری قرار گیرند.
- حلالها: قرار گرفتن در معرض حلالهای شیمیایی در صنایع مختلف نیز ممکن است با افزایش خطر ابتلا به پارکینسون مرتبط باشد.
✔ افرادی که سابقه ضربههای مکرر به سر دارند (مانند ورزشکاران حرفهای، به ویژه در ورزشهایی مثل فوتبال یا بوکس) ممکن است در معرض خطر بیشتری قرار گیرند. این ضربهها میتوانند به آسیبهای مغزی و تغییرات عصبی منجر شوند.
✔ برخی از اختلالات عصبی یا مشکلات سلامت روانی ممکن است خطر ابتلا به پارکینسون را افزایش دهند. به عنوان مثال، افرادی که به اختلالات خواب یا افسردگی مبتلا هستند، ممکن است در معرض خطر بیشتری قرار داشته باشند.
✔ علاوه بر سابقه خانوادگی، برخی جهشهای ژنتیکی خاص میتوانند با افزایش خطر ابتلا به پارکینسون در ارتباط باشند. اگرچه این موارد در اکثر مبتلایان وجود ندارد، اما برخی افراد به دلیل وجود این جهشها در خانواده خود ممکن است مستعدتر باشند.
✔ برخی تحقیقات نشان میدهند که نژاد و قومیت نیز میتوانند در خطر ابتلا به پارکینسون تأثیرگذار باشند. به عنوان مثال، برخی مطالعات نشان دادهاند که افراد آفریقایی-آمریکایی نسبت به سفیدپوستان بیشتر در معرض خطر هستند.
سوالات متداول بیماری پارکینسون
در حال حاضر هیچ درمانی برای بیماری پارکینسون وجود ندارد، اما درمانها میتوانند به کنترل علائم کمک کنند. این درمانها شامل داروها، فیزیوتراپی و در برخی موارد جراحی هستند.
تمرینات ورزشی منظم، تغذیه مناسب، و شرکت در فعالیتهای اجتماعی میتواند به بهبود کیفیت زندگی کمک کند. مشاوره و حمایت روانی نیز مهم است.
بله، بسیاری از مبتلایان به پارکینسون میتوانند با مدیریت مناسب و پیگیری درمان، زندگی فعالی داشته باشند.
رژیم غذایی متعادل و غنی از میوهها، سبزیجات، غلات کامل و چربیهای سالم میتواند مفید باشد. همچنین، مصرف کافی آب و کاهش مصرف شکر و چربیهای اشباع نیز توصیه میشود.
در صورت بروز علائم حرکتی غیرعادی، تغییرات در خواب، یا علائم دیگر، بهتر است به پزشک مراجعه کنید. همچنین، اگر علائم به تدریج بدتر شوند، مراجعه فوری ضروری است.
اگرچه نمیتوان به طور کامل از پارکینسون پیشگیری کرد، اما زندگی سالم، پرهیز از مواد شیمیایی مضر، و مدیریت استرس میتواند خطر ابتلا را کاهش دهد.
نتیجهگیری
آگاهی از عوامل خطر بیماری پارکینسون میتواند به افراد کمک کند تا مراقبتهای پیشگیرانه را در نظر بگیرند و در صورت بروز علائم زودهنگام، به پزشک مراجعه کنند. در نهایت، تحقیقات بیشتری برای درک کامل علل و عوامل خطر بیماری پارکینسون نیاز است.